دائرة المعارف گياه درمانى ايران — الصفحة ٤٦٥
درمان اسهال
* هر نيم ساعت به نيم ساعت يك ليوان آب انگور بخوريد ، و روى شكم دائم كمپرس گرم بگذاريد . و شب‌ها تا 12 ساعت هيچ‌چيز نخوريد .
* سماق و نخود از هركدام 7 مثقال ، تخم ترشك 5 / 3 مثقال ، تباشير هندى 1 مثقال ، مسطكى رومى و رازيانه از هركدام 2 مثقال همه را مخلوط بعد نرم بساييد و صبح و شب هر مرتبه 2 مثقال از آن را بخوريد و چند ساعتى هيچ‌چيز ديگرى حتى نان و آب هم نخوريد تا اسهال بند بيايد .
اسهال مسافران : يكى از دلايل اسهال شايع ، اسهال در طول مسافرت است كه به آن اسهال مسافران مىگويند . براى پيشگيرى از آن بايد غذاها و محصولات لبنى را به دقت انتخاب كنيد . ميوه‌ها و سبزىهاى تازه بايد به دقت شستشو شوند و به صورت تازه و ميوه‌ها پوست كنده يا پخته مصرف شوند . از فروشندگان دوره‌گرد خيابانى خوراكى خريدارى نشود .
چون فروشندگان دوره‌گرد خيابانى به دليل نداشتن تسهيلات بهداشتى كافى عامل بروز بيمارى خواهند شد . مسافرانى كه به مناطق پرخطر مسافرت مىكنند بايد از آب‌هاى آماده در بطرىهاى بهداشتى و نوشابه‌هاى كربن‌دار موجود در بازار استفاده كنند و از مصرف آب از مكان‌هاى مختلف دورى گزينند .
اسهالى كه بيش از شش مرتبه در طول روز رخ مىدهد بيش از دو روز طول خواهد كشيد .
در صورت وجود تب ، وجود خون يا عفونت در مدفوع ، غش كردن و افتادن به زمين ، ضربان تند قلب يا ادرار بسيار كم لزوم بررسى طبى را مىطلبد .
اسهال از گرمازدگى : اگر در اثر گرمازدگى دچار اسهال شديد از خوردن ماست كيسه انداخته ، خاكشير يخ مال شده ، شربت به ليمو ، فرنى غافل نشويد و براى درمان آن بهتر است دانه‌هاى خشخاش را با شكر ساييده و مانند قائوت بخوريد .
* ماست شيرين تازه را بدون نمك دوغ كنيد و بنوشيد .
* مقدارى آب‌ليمو را با كمى قند در يك ليوان آب شربت كنيد و بنوشيد .
* بلوط را بو دهيد بعد نرم بساييد و با شكر ساييده شده مخلوط و كفلمه كنيد .
* پوست بلوط ( جفت ) و مازو از هركدام 5 گرم بجوشانيد و آبش را بنوشيد .
* هريك ساعت كه مىگذرد 12 تا 15 عدد اسفند را در دهان بريزيد و بدون آنكه دندان روى آن بگذاريد ببلعيد .
* دو ساعت در هواى ملايم بخوابيد و پس از بيدار شدن 20 گرم خاكشير خشك را در دهان بريزيد و بدون آب كم‌كم آنها را با آب دهان تر كنيد و بخوريد .
اسهال از گرمى و حرارت : براى رفع اسهالى كه از گرمى و حرارت باشد از گشنيز ، غوره ، سماق ، ماست كيسه انداخته ، استفاده كنيد . مىتوانيد آرد جو بو داده يا آرد برنج بو داده را با دوغ يا ماست تازه مخلوط كنيد و بخوريد .
اسهال از رطوبت و بلغم : اگر اسهال از رطوبت و بلغم باشد علائم آن ترش شدن غذا در معده ، جوشش و حالت چنگ زدن سر معده ، پوسيده و گنديده شدن غذا در معده كه اين نيز خود باعث اسهال مىگردد . در اين مورد بايد از خرماى سبز و كال و سنجد استفاده كرد .
لازم است غذاهاى سبك و زودهضم ميل شود . غذاها را همراه با گرد سماق يا باديان ساييده شده يا نعناع يا شويد يا پونه مصرف كنيد .
براى درمان آن سياه‌دانه 20 گرم و شاهتره 10 گرم را باهم مخلوط كنيد و بجوشانيد و آب آن را 9 قسمت كنيد و پس از هر غذا يك قسمت از آن را بنوشيد .
* جوز هندى ، عود هندى ، زنيان ، باديان و زيره از هركدام 1 مثقال نرم كوبيده و با 200 گرم گل قند مخلوط كنيد و روزى سه قاشق شربت‌خورى از آن را ميل كنيد .