صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ٣٠٧

فصل ميم « 8 »

گوشت رباى « 1 » : زغن باشد .

گوش سراى « 2 » : آن باشد كه هر چه بگويى « 3 » نيك بشنود . [ . . . گفت : ]

بيت « 4 »

دو گوش سخت كن و بيهده سخن مشنو « 5 » * مباش رنجه كه آنان شنيد گوش سراى

( گوى : چند معنى دارد : اول بند گريبان قبا و فرجى . دوم گوى چوگان و بازى بود شيخ سعدى گفت :

[ بيت ]

گوى را گفتند كاى بيچاره سرگردان مباش * گوى مسكين را چه تاوان است چوگان را بگوى

)

فصل لام « 6 »

لامانى : چاپلوسى و لابه‌گرى بود « 7 » .

فصل ميم « 8 »

ماى « 9 » : جاى جاودان است چون بابل و غير آن .

كسائى گفت :

بيت « 10 »

چنان مگوى و ليكن چنان نماى به خلق * كه ماى از تو بترسد بسند و هند و يمانى

مارى : كشته بود . عسجدى گفت :

بيت « 11 »

اگر مارى و كژدمى « 12 » بود طبعش * [ به ] صحراش چون مار كردند مارى

ماردى : سرخ بود « 13 » . دقيقى گفت :

بيت « 14 »

خروشان و كفك افكنان و سلاحش * همه ماردى گشته و خنگش « 15 » اشقر

مانى : دو معنى دارد اول جايگاه نقاشان ( بود ، دوم نام ) استاد ( نقاشان ) چين « 16 » بود « 17 » و نقش مانوى منسوب بدوست « 18 » .

متوارى : پنهان گشته بود و عرب نيز همين گويد « 19 » .

فرخى گفت :

بيت « 20 »

دوش متواريك بوقت سحر * اندر آمد بخيمه آن دلبر

حكيم سنائى گفت :

بيت « 21 »

كى توان از خلق متوارى شدن پس برملا « 22 » * مشعله در دست و مشك « 23 » اندر گريبان داشتن

مدى « 24 » : « مده » باشد بر صيغهء نهى و در تلفظ كسر دال را اشباع نبايد كرد . رودكى گفت :

بيت

آنچه با رنج « 25 » يافتيش [ و ] بذل * تو به آسانى از گزافه مديش

( 1 ) - ط : گوش‌رباى ( 2 ) - د : گوشت‌سراى ( در حاشيه : گوش ) ( 3 ) - د : بگويند ( 4 ) - د : مثال ندارد ( 5 ) - ط : بيهده سخن بيهد مشنو ( متن تصحيح طنى ) ( 6 ) - د : فقط « لام » ( 7 ) - شاهد « لامانى » در وفائى : [ سنائى گفته : بيت چه سستى ديدى از سنت كه رفتى سوى بيدينان * چه تقصير آمد از قرآن كه گشتى سوى لامانى ] ( 8 ) - د : فقط « ميم » ( 9 ) - ط : مانى ( 10 ) - د : مثال را ندارد ( 11 ) - د : شاهد را ندارد ( 12 ) - كه مار و كژدمى ( متن از « لف 526 » ( 13 ) - د : باشد ( 14 ) - د : مثال را ندارد ( 15 ) - ط : جنگ ( متن از « لف 525 » ) ( 16 ) - ط : « استاد چين » در حاشيه به خط كاتب ( 17 ) - د : است ( 18 ) - د : به اوست ( 19 ) - د : متوارى گويند ( 20 ) - د : اين مثال را ندارد ( 21 ) - د : اين مثال را نيز ندارد ( 22 ) - ط : بس بلاز ( متن از ديوان ) ( 23 ) - ط : مشغله در دست و سنگ ( متن از ديوان ) ( 24 ) - د : اين لغت را ندارد ( 25 ) - ط : مرنچ ( متن از « لف 822 » )