صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٤
[ فصل خاء « 11 » ]
[ فصل تاء « 1 » ]
[ فصل تاء « 1 » ]
تاو : « طاقت » بود .
تبنكو : « صندوق » باشد و خاشكدان نيز خوانند « 2 » .
تذرو : مرغيست رنگين نيكو « 3 » .
تفو « 4 » : خيو انداختن باشد . شيخ گنجه گفته :
[ بيت ]
بدين چرخ دولابى سرنگون * تفو باد كانسان نمايد زبون « 5 »
تنندو : « عنكبوت » باشد « 6 » .
تيو : طاقت و توان باشد . عنصرى گفت :
بيت
بدلشان « 7 » نبد ز آتش مهر تيو * بيك ره برآمد ز هر دو غريو « 8 »
تيهو : مرغيست كه عرب آن را « طيهوج » خوانند و گوشت او از گوشت همه مرغان خوش طعم‌تر بود .
[ فصل چيم ] « 9 »
[ فصل چيم ] « 9 »
چاو : بانگ گنجشكى باشد [ كه ] از شكوه گريز [ د ] و يا كسى بچهء او را خواهد گرفت او از غصه و حيرت بهر جانب جهد و بانگ كند ، گويند : « چاو چاو مىشود »
چاكشو : دارويى باشد سياه رنگ كه با كافور در چشم نهند .
چرندو : استخوان نرم را گويند ميان استخوان شانه و گوشت باشد بر مثال استخوان گوش و عرب آن را « غضروف » گويند .
چغو : نوعى از بوم بود . بوشكور گفت : [ بيت ]
اگر بازى اندر چغو كم نگر * و گر باشه‌اى سوى بطان مپر
چكاو « 10 » : چكاوك و بتازى « قبره » گويند .
[ فصل خاء « 11 » ]
[ فصل خاء « 11 » ]
خو : اول افزارى باشد كه از بهر گليگر و نقاش زنند تا بر آن ايستند و كار كنند و بعضى آن را « خرپشته » گويند . دوم قالب طاق باشد و عوذران ( ؟ ) كه از چوب سازند و بر ستونهاى طاق نهند از دو جانب و براى عمارت كنند سيوم گياهى باشد كه در ميان كشت‌ها رويد بىآنكه بكارند « 12 » . چهارم « لبلاب » باشد .
خبزدو : « جعل « 13 » » باشد و بتازى « خنفساء » گويند .
خديو : چند معنى دارد : اول يكى از نامهاى خداست . دوم پادشاهان عجم است . سيوم
( 1 ) - د : فقط : « ت » ( 2 ) - شاهد تبنكو در وفائى : [ رودكى گفته : بيت ( آن تبنكو كاندرو دينار بود * اوستد زيدر ( « لف 412 » : آن ستد زايدر ) كه ناهشيار بود ] ( 3 ) - ك : از آغاز فصل تا اينجا را ندارد ( 4 ) - ك : « تفو - لعن و نفرين است » ( 5 ) - شاهد تفو در وفائى [ ابو شكور گفته : بيت بنشكرده ببريد او را ( « لف 408 » : زن را ) گلو * تفوبر چنين « لف » : چنان ) ناشكيبا تفو ] ( 6 ) - شاهد تنندو در وفائى : [ آغاجى گفته : بيت ز باريكى و سستى ( « لف 407 » : باريكى و سستى هر دو پايم * تو گويى پاى من پاى تنندوست ] ( 7 ) - « لف 413 » : بديشان ( 8 ) - شاهد تيو در وفائى : [ فردوسى ( « لف 413 » : عنصرى ) گفته : بيت يكى مهره باز است گيتى كه ديو * ندارد بترفند او هيچ تيو ] ( 9 ) - د : فقط « چ » / ك : ندارد ( 10 ) - ك : از « تنندر » تا اينجا را ندارد ( 11 ) - فقط « خ » / ك : ندارد ( 12 ) - شاهد خو در وفائى براى معنى اول [ خسروانى گفته : بيت بينى آن نقاش و آن رخسار او * واو بر ( « لف 417 » : از بر ) خو همچو بر گردون قمر و براى معنى سوم فردوسى گفته : بيت ( گرايد ونكه رستم بود پيشرو * نماند برين بوم پرخار « لف 411 » : بوم و برخار ) و خو ] ( 13 ) - د : بطل ( دهخدا در حاشيه : ظ ، جعل )