صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٩
[ فصل ] ميم
گذرنامه : « جواز » باشد از بهر آمدن و رفتن « 1 »
گره : بند و انگله باشد .
گرشمه : غنج و ناز و « دلال » باشد .
گرويده : ايمان آورده باشد .
گسترده : از اسماء اضداد است و دو معنى دارد :
اول باز كرده باشد . گويند : « زيلو بگسترد » يعنى باز كرد و بينداخت دوم درنورديده باشد .
گسسته : بريده باشد .
گليچه : بضم گاف ، كاريزكن باشد .
گهواره : خوابگاه كودكان شيرخواره باشد از چوب سازند و بتازى « مهد » گويند .
گوباره : رمهء گاو و خر باشد .
فصل لام
فصل لام
لابه : خواهش باشد .
لابه : دستارى باشد كه بالاى دستار بر سر بندند
لانه : دو معنى دارد اول آشيان مرغ باشد دوم بيكار و « كاهل » باشد .
لتره : پاره پاره و دريده و كهن و « خلق » باشد .
لخته : پاره باشد .
لكانه : « عصيب » را گويند يعنى رودهء جگر آگنده « 2 » .
لنجه : خراميدن بتنعم باشد و در مدح و هجو او را استعمال كنند .
لنبه : بضم لام مردم بزرگ تن و فربه باشد . « 3 »
لوره : بضم لام و بروايت ديگر « كوره » سيلابكند بود اعنى سيل كه در دامن كوه بايستد و زمين گو شده و گل درو مانده .
لوسانه : چاپلوسى كردن بود « 4 » .
[ فصل ] ميم
[ فصل ] ميم
ماسوره : نى باشد كه جولاه پود جامه را بر آن پيچد .
ماله : سمهء جولاهان باشد از ليف و جامه را بدان آهار دهند .
مالكانه [ ( ما - لكانه ) - ( يا - نكانه ) ] : دو معنى دارد :
اول حلواى خشك باشد كه بهفت مغز كنند . دوم « قضيب » [ عصيب ] باشد . طيان گفت : [ بيت ]
من شاعر حليمم با كودكان رحيمم « 5 » * زيرا كه جعل ايشان دوغست « 6 » و مالكانه « 7 »
مده : بضم ميم بيمار باشد .
( 1 ) - شاهد « گذرنامه » در وفائى [ شهيد گفته : بيت همه ديانت و دين جوى و ( « لف 453 » : دين ورزو ) نيك‌رايى كن * كه سوى خلد برين باشدت گذرنامه ] ( 2 ) - شاهد « لكانه » در وفائى [ طيان گفته : بيت « گر زآنكه لكانه‌ات آرزويست * اينك بميان رانم اندر و در « لف 432 » : گر زآنكه لكانه است آرزويت * اينك بميان ران من لكانه ( لغت‌نامه : ران لكانه ) ( 3 ) - شاهد « لنبه » در وفائى [ عماره گفته : بيت چرا كه خواجه بخيل و زنش جوانمرد است * زنى چگونه زنى سيم و ساعد ( « لف 449 » : سيم ساعد و ) لنبه ] ( 4 ) - شاهد « لوسانه » در وفائى [ كسائى گفته : بيت اجل چون دام كرده گير پوشيده به خاك اندر * صبا از دور يك دانه برون كرده بلوسانه ( « لف 496 » : صياد از دور يك دانه برهنه كرده لوسانه ) ] ( 5 ) - « لف 432 » : سليمم ( 6 ) - « لفپد 151 » بنقل از دهخدا و بشاهد نكانه [ معرب آن نقانق لقانق ] : « دوغست يا نكانه » / لغت‌نامه بشاهد « لكانه » : دوغيست بالكانه ( 7 ) - شاهد « مالكانه » در وفائى براى معنى اول [ ابو العباس گفته : بيت كار من خوب كرد بىصلتى * آنكه ( « لف 497 » : هر كه ) او طمع مالكانه دهد ( « لف » : كند ) ]