صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٨
[ فصل گاف « 9 » ]
كنگره : بضم كاف شرفهء ديوار و منظره و كوشك و برج بود « 1 » .
كهبله : ابله و نادان باشد . بهرامى « 2 » گفت : [ بيت ]
گرنه‌اى كهبله چرا گشتى * بدر خانهء رئيس خسيس
كهله « 3 » : گاورسهاى سيم و زر باشد .
كهينه : كهتر باشد .
كواره : [ گواره ] سبدى باشد چون گهواره‌اى كه انگور بدان آورند .
كوازه [ گواژه ] : چوب گاورانان باشد بمعنى « غباز « 4 » »
كواژه [ گوازه ] : بواو مخفف طعنه زدن باشد به زبان و مزاح و افسوس كردن « 5 » .
كودره : مرغ آبى باشد كوچك و در آب تيز نشيند ، بزرگتر را ازو « سوك دم » خوانند و كوچكتر را « خشنسار » . كسائى گفت : [ بيت ]
باز شكارجوى هزيمت شد از شكار * از كبر ننگرد بسوى كبك و كودره
كوفشانه : جولاهه بود . شاكر گفت : [ بيت ]
نفرين كنم ز درد فعال زمانه را * كو داد كبر و مرتبت « 6 » اين كوفشانه [ را ]
كومه : بمعنى اول « كازه » باشد اعنى نشستگاه پاليزبانان .
كونده [ كزنده ] : بفتح كاف و واو به سكون نون و فتح دال و بروايت ديگر « كزنده » بزاى معجم چيزى باشد از گياه بافته همچون دام كه كاه بدان كشند . لبيبى « 7 » گفت :
[ بيت ]
من در تو فگنده ظن نيكو * و ابليس ترا زره فگنده
مانند كسى كه روز باران * [ بارانى ] « 8 » پوشد از كونده [ كزنده ]
كيسنه : ريسمانى بر دوك پيچيده بود چون خامه .
كيله : پيمانه باشد و عرب نيز « كيله » گويد .
[ فصل گاف « 9 » ]
[ فصل گاف « 9 » ]
گاه : چهار معنى دارد : اول وقت باشد . دوم تخت آراسته باشد پادشاهان را . سيوم بمعنى « مسند » بود . شاعر گفت :
[ بيت ]
به دو گفت بنگر بدين تخت و گاه * پرستنده چندين بزرين كلاه
چهارم چاهك سيم پالايان « 10 » باشد « 11 » .
( 1 ) - شاهد « كنگره » در وفائى [ ظهير فاريابى گفته : بيت اى قصر ملك را ز معاليت كنگره * عزم تو گرد مركز اسلام دايره ] ( 2 ) - « لفس 456 » : ابهرى ( 3 ) - د : اين لغت بعد از لغت « كنگره » ضبط شده ( 4 ) - شاهد « كوازه » در وفائى [ فرخى گفته : بيت دوستان را بيافتى بمراد * سر دشمن بكوفتى بگواز ] ( 5 ) - شاهد « كواژه » در وفائى [ كسائى گفته : بيت اى گم شده و خيره و سرگشته كسائى * گواژه زده بر تو امل ز يمن ( ظ : زى من ) محتال ( « لف 440 » : ريمن و محتال ) ] ( 6 ) - « لف 499 » : كوكبرداد و مرتبت ( 7 ) - د : شاعر ( متن از وفائى « لفپد 42 » و در حاشيهء « لفن 506 » بدون نام گوينده . ( 8 ) - داخل قلاب از « حاشيهء لفن 507 » ( 9 ) - د : فقط : « گ » ( 10 ) - د : پالان ( متن از دهخدا « لف 421 » : سيم پالا ) ( 11 ) - شاهد « گاه » در وفائى براى معنى اول [ انورى گفته : بيت چند آن ( ديوان : حبذا ) بخت مساعد كه پس از چندين گاه * مردمى كرد و رهم داد سوى حضرت شاه ] و براى معنى دوم [ امير معزى گفته : بيت ز گنجه چون بسعادت نهاد روى به راه * فلك سپرد به دو گنج و ملك و افسر ( و » گاه ] و براى معنى چهارم [ فرخى گفته : بيت جهان به خدمت تو از عوار پاك شده * بدان مثال كه سيم نبهره اندرگاه و اين بيت در ديوان فرخى چنين آمده : شهان ز خدمت او از عوار پاك شوند * بر آن مثال كه سيم گداخته درگاه ]