صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٧

[ فصل ] كاف « 6 »

كرده باشد « 1 » دوم بمعنى « مزروع » باشد .

بو المثل گفت : [ بيت ]

ندانم يك تن از [ جمله ] « 2 » خلايق * كه در دل تخم مهر تو نكشته

كشكينه : نانى باشد كه از آرد جو و گندم و باقلى پزند « 3 » .

كفته و كفيده : نار بتركيده بود اعنى از هم باز شده .

فرخى گفت : [ بيت ]

مگر كه نار كفيده است چشم دشمن تو * كزو مدام پريشان شدست دانهء نار « 4 »

كلابه : « چرخك » بود « 5 » كه جولاهان ريسمان بر آن زنند تا از آن به كار برند . طيان گفت :

[ بيت ]

اگر بيند بخواب اندر قرابه * زنى را بشكند ميخ كلابه

كلاته : ديهاى كوچك باشد .

كلاژه : كلاغ پيسه باشد و در بعض نسخه‌ها بمعنى « عقعق » است . مروفى گفت : [ بيت ]

چو كلاژه همه دزدند و رباينده چو خاد * همه « 6 » چون بوم « 7 » بدآغال [ و ] چو دمنه محتال « 8 »

كلته : چهارپاى پير باشد و گويند چهارپاى دم بريده نيز باشد و دد و دام از كار مانده را هم گويند .

بوشكور گفت : [ بيت ]

بشاه ددان كلته روباه گفت * كه دانا زد اين داستان در نهفت

كلفه : بضم كاف « منقار » باشد .

كلندره : مردى بشكوه و قوى باشد و گويند امرد قوى بود .

كنه : جانوريست خرد كه بر چهارپايان افتد .

كنبوره : فريفتن مردم باشد بمعنى تنبل و دستان .

كنجاره : « كسبه » باشد . اورمزدى « 9 » گفت : [ بيت ]

مغزك [ بادام ] « 10 » بودى با زنخدان سپيد * تا سيه كردى زنخدان را چو كنجاره شدى

كنده : بفتح كاف سه معنى دارد : اول امردى باشد .

دوم مقامى باشد كه در بيابان كرده باشند تا مردم و چهارپايان در آنجا باشند بشب .

سيوم خندقى باشد كه گرد باروها كنده باشند

كنده : بضم كاف بندى باشد چوبين كه بر پاى محبوسان نهند « 11 » .

كندوره : « 12 » سر سفره « 13 » باشد . بوشكور گفت : [ بيت ]

گشاده در هر دو آزادوار « 14 » * ميان كوى كندوره افكند [ ه ] خوار

( 1 ) - شاهد « كشته » دو وفائى براى معنى اول [ سوزنى گفته : بيت ثناگوى ترا بيتو دل از غم * به دو نيم است چون امرود كشته ] ( 2 ) - داخل قلاب تصحيح ظنى ( 3 ) - شاهد « كشكينه » در وفائى [ ابو شكور گفته : بيت چو [ ظ : چه ] نيكو سخن گفت پشمينه‌پوش * مرا پشم خرقه است [ و ] كشكينه نوش ] ( 4 ) - شاهد « كفيده » در وفائى [ انورى گفته : بيت رخساره ز آبى ( ديوان : چو آبى ) ز عناگرد گرفته * دل در برش از تاپله ( ديوان : نايبه ) چون نار كفيده ] ( 5 ) - « لف 457 » : چرخه‌اى بود ( 6 ) - « لف 438 » : شوم ( 7 ) - « بوم » در حاشيه به خط دهخدا و از « لف » ( 8 ) - د / « لف » : همه سال ( متن از دهخدا ) و در « لفچ 438 » : بوم و بدآغال ( 9 ) - « لفن 477 » نام گوينده را ندارد ( 10 ) - داخل قلاب از « لفن » و از وفائى ( 11 ) - شاهد « كنده » در وفائى . فرخى گفته : بيت روز رزم از بيم او بر ( « لف 458 » : در ) دست و بر پاى عدو * كنده‌ها گردد ركاب و بندها گردد عنان ] ( 12 ) - « لف 517 » : كندورى ( 13 ) - « لف 517 » : « آن ازار بود كه در سفره بود و گروهى سفره گويند » و بنقل از حاشيهء لفن : « كندورى سفره بود به زبان خراسان » ( 14 ) - « لف » : آزاده‌وار