صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ٢٧٠

فصل تاء « 16 »

تالواسه : مانند « تاسه » باشد « 1 » .

تباه : فاسد شده و از حال بگشته بود .

تب‌باره « 2 » : تب لرزه بود از برآمدن سپرز بزرگ « 3 »

تبخاله « 4 » : تبشى باشد كه بر لب بيماران بعد از تب « 5 » پديد آيد .

تبرزه : به زبان كوهستان بمعنى « بدرزه » « 6 » باشد اعنى خوردنى كه در ازار يا درر كوى « 7 » بندند

تخله : « نعلين » باشد « 8 » . منجيك گفت :

بيت « 9 »

اندر فضايل تو عدم گويى * چون تخلهء كليم پيمبر شد

ترانه : دو بيتى باشد « 10 » . فرخى گفت :

بيت « 11 »

از دلاويزى و ترى « 12 » چون غزلهاى شهيد * وز غم انجامى و خوشى چون ترانهء بوطلب

ترزده : « قباله » « 13 » باشد . كسائى گفت :

بيت « 14 »

اى بكس خويش ترزده بنهاده * و آن همه داده بمويه و بوقايه « 15 »

تريوه : راهى بود پشته پشته . شهيد گفت :

بيت « 16 »

بر كه و الا چو چه همچون عقاب اندر هوا * بر تريوه « 17 » راه چون چه « 18 » همچو بر صحرا شمال

تزه : دندانهء كليدان باشد . لبيبى گفت :

بيت « 19 »

دهقان بىده است و شتربان بىشتر * پالان بىخر است و كليدان بىتزه

تفشه : طعنه زدن بود « 20 » . ابو العباس گفت :

بيت « 21 »

بجنگ دعوى دارى و سخت تفشه‌زنى * درست گويى بر خار « 22 » خستوانه تنى

تفشيله : طعامى باشد كه از گوشت و گندنا و گوز و مغز و خايه و انگبين سازند . منجيك گفت :

بيت « 23 »

عمر « 24 » اى نابكار چون غلبه * مردى از آرزوى « 25 » تفشيله

تفنه « 26 » : پردهء عنكبوت باشد . شهيد « 27 » گفت :

بيت « 28 »

عشق او عنكبوت را ماند * بتنيده است [ و ] تفنه « 29 » كرد دلم

تمنده : « 30 » زبانى باشد كه بسخن گفتن بگيرد و بتازى « فافا » و « الكن » « 31 » گويند . عسجدى گفت :

[ بيت ] « 32 »

سر و رويم چو پيل زبان گشته تمنده * ز بالا همه بازان وز پس و پيش سان « 33 »

( كذا )

( 1 ) - شاهد « تالواسه » در وفائى : [ خفاف گفته : بيت نه مرا اى دروغ‌گوى سترگ * تالواسه گرفت ازين ترفند ] ( 2 ) - ط : تب تاره / برهان قاطع : « تب باده » ، « تب ياره » ( 3 ) - بزرش ( دهخدا در حاشيه : ظ ، گ ) ( 4 ) - ط : تپخاله ( 5 ) - ط : تپ ( 6 ) - رجوع بلغت « بدرزه » و يادداشت ذيل آن شود ( 7 ) - د : ركويى ( 8 ) - د : « باشد » ندارد ( 9 ) - د : شاهد را ندارد ( 10 ) - د : « بود » ندارد ( 11 ) - د : شاهد را ندارد ( 12 ) - ط : برى ( 13 ) - ط : فتيله ( 14 ) - د : شاهد را ندارد ( 15 ) - ط : نموزه و مايزه ( كذا - متن از « لف 455 ) ( 16 ) - د : شاهد را ندارد ( 17 ) - « لفپد 172 » : گريوه ( شاهد براى تريوه است و گريوه نمىتواند باشد ) ( 18 ) - ط : جه ( 19 ) - د : شاهد را ندارد ( 20 ) - د : باشد ( 21 ) - د : شاهد را ندارد ( 22 ) - وفائى : گويى و پرخوارو ( 23 ) - د : شاهد را ندارد ( 24 ) - [ « لف 444 » : غمزى / « لفس 444 » : مردى / دهخدا : دزدى ( برهان قاطع حاشيهء لغت تفشيله ) / « لفپد 126 » : غمرى ] ( 25 ) - ط : اراردوى ( متن از « لفس 444 » ) / « لف 444 » : « روى چونان كه پخته تفشيله » ( 26 ) - ط : تفنيه ( 27 ) - ط : شهيدى ( 28 ) - د : شاهد را ندارد ( 29 ) - ط : تفته ( 30 ) - د : تمنده ( 31 ) - ط : فافالوه الكن ( 32 ) - د : مثال را ندارد ( 33 ) - « لفپد 42 » : « سر و رويم چون نيل زبان گشته تمنده * ز بالا در باران ز پس و پيش بيابان »