صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٥
فصل نون « 16 »
بيت
فلك مر جامه‌اى « 1 » را ماند ازرق * مر او را چون طرازى خوب « 2 » كركم
كمان سام : هم قوس قزح باشد . « موفق الدين « 3 » » گفت و بروايتى « ابو طاهر خاتونى » .
بيت
ازيرا كارگر نايد خدنگم * كه بر بازو كمان سام « 4 » دارم
كوم « 5 » : دو معنى دارد : اول سبزه باشد كه بر كنار حوضها رويد . [ بهرامى گويد ] « 6 » :
بيت
آن حوض و آب روشن و آن كوم « 7 » گرد او * روشن كند دلت چو ببينى هر آينه « 8 »
دوم گياهى باشد كه در شخم زدن زمين يابند و بنش « 9 » چون بن نى بود « 10 »
فصل گاف « 11 »
فصل گاف « 11 »
گام « 12 » : « پى » باشد . حكيم انورى گفت :
بيت
نهد ار قصد كند همت تو * بر محيط فلك اعظم گام
گاودم « 13 » : بوق كوچك است بر مثال « دم گاو » و « ناى رويين » نيز گويند . فردوسى گفت :
بيت
سپيده بزد ناى رويينه خم * خروش آمد از نالهء « گاو دم »
گرم : اندوه و دلتنگى بود . فردوسى گفت :
بيت
ز چنگال يوزان همه دشت « 14 » غرم * دريده پر و دل پر از داغ گرم
گنام : خوابگاه شيران و مرغان است . حكيم انورى گفت :
بيت
مرغ در سايهء امن تو پرد گرد هوا * وحش از نعمت فضل تو چرد [ گرد ] گنام
( ظهير گفته : [ بيت ] « 15 »
ز عدل شامل او بوى آن همىآيد * كه در كمينگه شيران گنام سازد رنگ )
فصل نون « 16 »
فصل نون « 16 »
نزم : بكسر نون ، بخارى بود بگونهء ابر ليكن بر زمين بود « 17 » و عرب « ضباب » گويد .
عنصرى گفت :
بيت
ز ميغ [ و ] نزم كه بدروز روشن از مه تير * چنان نمود كه تارى « 18 » شب از مه تابان « 18 »
نفام « 19 » : بفتح و كسر نون چيزى تيره‌گون و زشت باشد بر مثال دود . دقيقى گفت :
( 1 ) - ك : جامه‌اى مر ( 2 ) - ط : جوب ( 3 ) - ك : شاعر ( 4 ) - ك : كه بر بالا كمان سام باشد ( 5 ) - ك : « كوم - اول سبزه‌ايست بر كنار حوضها رويد دويم گياهيست خشك كه در شخم زدن زمين يابند و بنهء آن چون درخت نى بود » و مثال را ندارد ( 6 ) - داخل قلاب از « لف 345 » و اصلاح شعر . وفائى بيت را از لبيب ( ظ : لبيبى ؟ ؟ ؟ ؟ ) دانسته . ( 7 ) - ط : كويم ( 8 ) - ط : هر ايينه ( 9 ) - ط : نيش ( 10 ) - شاهد كوم در وفائى [ ابو العباس گفته : بيت ماه كانون است رازك ( « لفس 345 » : ژاژك ) نتوانى بستن * هم از اين كومك بن خشك همى پيدا كن ( « لفس 345 » : كومك بر خشك و همى بند آن را ) ] ( 11 ) - ك : فقط « گ » ( 12 ) - ك : « گام - پى بود كه در پايست » و مثال را ندارد . ( 13 ) - ك : « گاودم - بوقيست كوچك بر مثال دم گاو » و مثال را ندارد / ط : برق كوچك ( 14 ) - ط : همه كشته عژم ( متن از « لف 340 » ) ( 15 ) - اين بيت در « ك » آمده است و رجوع بلغت « رنگ » شود . ( 16 ) - ك : فقط « النون » ( 17 ) - ك : بخاريست از زمين خيزد ( 18 ) - ط : بازى / « لف 343 » مه آبان ( 19 ) - « لفع ، لفپ 337 » : نغام / ك : « نفام - چيزيست تيره‌گون چون دود »