صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ١٧٧

فصل تاء « 10 »

و ديگرى گفت :

رباعى

سيد « 1 » پدرت بدشت « 2 » خاشاك زدى * مامات دف دو رويه چالاك زدى

اين « 3 » بر سر گورها « 4 » تبارك « 5 » خواندى * و آن بر در خانه‌ها تبوراك زدى

ترك « 6 » : بفتح تاء ترك كلاه باشد .

ترك « 7 » : طايفه‌ايست . « 8 »

تراك « 9 » : بكسر تاء از اسماء اصواتست كه « طراق « 10 » » باشد . خسروى گفت :

بيت

آن شب تيره كآن ستاره برفت * آمد از آسمان به گوش تراك

ترياك : « ترياق » باشد « 11 » . سوزنى گفت :

بيت « 12 »

اگرچه با همه خارم ترا شدم خرما * و گرچه با همه زهرم ترا شدم ترياك

تكوك « 13 » : صورت گاوى باشد يا شيرى « 14 » اينها كه از زر و سيم و سفال كنند و بدان شراب خورند . رودكى گفت :

بيت

مىگسار اندر تكوك شاهوار * خور بشادى روزگار نو بهار

تموك « 15 » : تيرى باشد كه چون به چيزى فرو شود برون آوردن دشوار « 16 » باشد و اگر در ميان گوشت نشيند با گوشت از زخم بازگيرند و بعضى گويند نشانهء تير باشد .

عماره گفت :

بيت

پسر خواجه دست كرد « 17 » بكوك * خواجه او را بزد به تير تموك

تهك « 18 » : تهى باشد و برهنه ، گويند : « تهى و تهك » بر طريق اتباع « 19 » . ابو شكور گفت :

بيت

از همه مردمى تهى و تهك * مردمى نزد تو چرا باشد

( 1 ) - چنين است اما حرف سين به علت پارگى صفحهء كتاب بدرستى خوانده نمىشود / ك : سند / وفائى : اى خر پدرت ( 2 ) - ط : بدست ( 3 ) - ك : اى ( 4 ) - ك : گورما ( 5 ) - ط : بتارك ( 6 ) - ك : « ترك - ترك كلاه است » / شاهد « ترك » در وفائى : [ مهستى گفته : بيت دلدار كلاهدوزم از روى هوس * مىدوخت كلاهى كه ز تسبيح و طلس ( كذا ، ديوان مهستى : كلاهى ز نسيج اطلس ) بر هر تركش هزار زه مىگفتم * با آنكه چهار ترك را يك زه بس ] ( 7 ) - ط : اين لغت را ندارد ( 8 ) - شاهد « ترك » در وفائى : [ دقيقى گفته : بيت اكنون بينى فگنده پى آهوان هوس * از ترك تا يمن يك چندگاه زير ( كذا ) . ] اين بيت در « لف 298 » چنين آمده : [ اكنون فگنده بينى از ترك تا يمن * يك چندگاه زير پى آهوان سمن ] ( 9 ) - ك : « تراك - از اسماء اصواتست » و مثال را ندارد ( اين لغت در اين نسخه بعد از لغت « تبوراك » ضبط شده ) ( 10 ) - ط : طواق ( 11 ) - ك : است ( 12 ) - ك : مثال را ندارد ( 13 ) - ك : « تكوك - صورت بقر و هژبر باشد كه از زر و سيم ريزند و بدان شراب خورند » ( 14 ) - ط : شترى ( متن از « لفس 259 » و وفائى ) ( 15 ) - ك : « تموك - تيريست كه به چيزى فرو رود و برون آوردنش دشوار باشد » ( 16 ) - كلمهء « دشوار » به علت پارگى صفحه ناخوانا ( 17 ) - ك : دست برد ( 18 ) - ك : « تهك - تهى و برهنه باشد » و مثال را ندارد ( اين لغت در اين نسخه پس از لغت « تكوك » ضبط شده ) ( 19 ) - ط : اشباع