صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ١٢٤

فصل پى « 9 »

بكماز « 1 » : نبيد باشد . فردوسى گفت :

بيت

ببكماز بنشست يك روز شاه * هميدون بزرگان ايران سپاه

( و كسائى گفت : [ بيت ]

برآمد ابر پيريت از بن گوش * مكن « 2 » پرواز گرد دود و بكماز

( و منوچهرى « 3 » گفت :

بيت

برافتاد بر طرف ديوار بام * ز بكمازها « 4 » نور مهتابها

و سوزنى گفت :

بيت

بيازماى چو شاهان حلاوت و تلخى * حلاوت لب معشوق و تلخى بكماز )

پنيز « 5 » : يعنى هرگز . بجاى « نيز » در ميان سخن همى به كار دارند . بوشكور گفت :

بيت

نه آن زو بيازرد روزى « 6 » بنيز * نه اين را از آن اندهى « 7 » بود نيز

بيواز : اجابت بود « 8 » . بهرامى گفت :

بيت

باميد رفتم بدرگاه او * اميد مرا جمله بيواز كرد

فصل پى « 9 »

بروز « 10 » : دو معنى دارد اول جامهء پوشيدنى يا گستردنى باشد كه از لون ديگر گرداگرد آن چون زهى درگيرند و آن را وصل گويند و بعضى آن را « سجاف » گويند . دوم اصل مردم باشد . فردوسى گفت :

بيت

به دو گفت من خويش گر سيوزم « 11 » * كه از مام و از باب با پروزم « 12 »

پرواز « 13 » : دو معنى دارد اول نشستگاه باشد .

اغاجى گفت :

بيت

عهد و ميثاق باز تازه كنيم * از سحرگاه تا بگاه نماز

« 14 »

باز پرواز خويش باز شويم * چون دده باز جنبد « 15 » از پرواز

دوم « 16 » پر باز كردنست مرغان را بگاه پريدن .

سوزنى گفت :

بيت

فرو فكندى از يك خدنگ كركس پر * چهار كركس نمرود را گه پرواز

و هم او گفت :

بيت

بهواى كرم او « 17 » به زمين بر پرواز * مرغ زرين سلب « 18 » آيد چو نهد سايل دام

( 1 ) - ك : « بكماز - نبيد باشد يعنى خمر » ( 2 ) - د : مكر ( متن از دهخدا ) ( 3 ) - ط : منوچهر ( 4 ) - ط / د : ما ( 5 ) - ك : « بنيذ ( كذا ) - يعنى هر كه بجاى سخن سخن گويد » و مثال را ندارد ( 6 ) - د : روز ( در حاشيه : روزى ) ( 7 ) - د : ارا نداندمى ( در حاشيه مانند متن ) ( 8 ) - د / ك : باشد ( 9 ) - ك : عنوان را ندارد ( 10 ) - ك : « پروز - سجاف قبا و غيره باشد دويم اصل و نسب » / ك : پيروز ( 11 ) - ك : گرشيوزم ( 12 ) - د : با پيروزم / ك : از نام بابروزم ( 13 ) - ك : اين لغت را ندارد ( 14 ) - د : ما ( در حاشيه مانند متن ) ( 15 ) - ط : چون زره با حنيدا / د : چون زره باز چند ( متن از دهخدا ) ( 16 ) - د : ( ب ) ( 17 ) - د : بود ( 18 ) - ط : سبب