صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ١١٨
فصل واو « 31 »
فصل هاء « 1 »
فصل هاء « 1 »
هار : « 2 » دو معنى دارد : اول « 3 » خاموش و درمانده « 4 » باشد . دوم « 5 » رشتهء مرواريد باشد . زينبى « 6 » گفت :
بيت
از آن قبل « 7 » را كردند هار و مرواريد « 8 » * كه در ضايع « 9 » بودى اگر نبودى هار
هژير « 10 » : چابك و پسنديده و نيكو باشد « 11 » .
دقيقى گفت :
بيت
اى فخر آل اردشير اى مملكت را ناگزير * اى همچنان چون جان و تن آثار « 12 » و افعالت هژير « 13 »
هسر « 14 » : يخ باشد : يعنى آب « 15 » فسرده « 16 » . لبيبى گفت :
بيت
پيش من يك بار از شعر يكى دوست بخواند « 17 » * زان زمان باز چنان اين دل من پرهسر است « 18 »
هنجار « 19 » : آن باشد كه كسى را بگذارد و برابر راه رود گويند : « بر هنجار راه مىرود « 20 » » .
لا ادرى قائله : « 21 »
بيت
همى شدند به بيچارگى هزيمتيان « 22 » * شكسته پشت « 23 » و ( گرفته ) گريغ را هنجار
لامعى گفت « 24 » :
بيت
همراه تست و « 25 » يار من « 26 » پوينده بر هنجار من * خارا شكن رهوار من شبديز خال « 27 » و رخش عم « 28 »
هور : خورشيد باشد . ( فردوسى گفت : [ بيت ]
كه شيرى « 29 » نترسد ز يك دشت گور * ستاره نتابد « 30 » هزاران چو هور )
فصل واو « 31 »
فصل واو « 31 »
وار « 32 » : دو معنى دارد : اول « 33 » مانند بود چنان كه « 34 » گويند : « مردوار و شيروار » يعنى مانند مرد و مانند شير . سوزنى گفت :
بيت
( هر كه او زر گرفت جز به ثنا * در زمين حبس باد قارون‌وار
و هم او گفت ) :
بيت
جز مدح تو گر نقش كنم بر رخ كاغذ * باد از كفم انگشت ، قلم‌وار شكسته
( 1 ) - ك : عنوان را ندارد ( 2 ) - ك : « هار - اول بمعنى خاموشيست 2 رشته مرواريد » ( 3 ) - د : « 1 » ( 4 ) - د : خاموش و درمانده ( 5 ) - د : « ب » ( 6 ) - ط / ك : لبيبى ( 7 ) - ك : را ندارد ( 8 ) - ط : ياز مرواريد / ك : بار مرواريد ( 9 ) - ط : صنايع ( 10 ) - ط / ك : هژير ( 11 ) - ك : « چابك و دلير باشد » و مثال را ندارد ( 12 ) - ط : آثار افعالت ( 13 ) - ط : هزبر ( 14 ) - ط : هر / ك : هنر ( 15 ) - ط : از آب ( 16 ) - ك : « يخ است و عرب ثلج گويد » ( 17 ) - ك : نزد من خوند يكى دوست ز بهرم شعرى * زان زمان اين دل من پر هنر است از دشش ( كذا ) ( 18 ) - ط : پر هر شب ( 19 ) - ك : « هنجار - آنست كه كسى راه راست بگذارد و به راه كج پويد » ( 20 ) - د : رود ( 21 ) - د : عنصرى گفت ( 22 ) - د : هريمتيان ( 23 ) - د : « و » ندارد ( 24 ) - ك : گفته ( 25 ) - د : « و » ندارد ( 26 ) - ك : آن يار من ( 27 ) - د : كشبدير خال درخش غم ( در حاشيه : شبديز خال و رخش عم ) ( 28 ) - هر سه نسخه « غم » ( 29 ) - د : شيرين ( 30 ) - د : . . . . نتابند ( در حاشيه : ستاره نتابد ) ( 31 ) - ك : عنوان را ندارد ( 32 ) - ك : « وار - اول بمعنى ماننده است مثل شروار رستم‌وار دويم بمعنى بار است چون يك خروار و دو خروار » و امثله را ندارد ( 33 ) - د : « ا » ( 34 ) - د : « چنان كه » ندارد