صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ١٠٤

فصل دال « 7 »

خنجير : « 1 » بوى دود و چربى باشد . خسروانى گفت :

بيت

بگذرد ساليان كه برنايد * روزى از مطبخش همى خنجير

خنور : آلت خانه باشد « 2 » .

خنيور : « 3 » صراط باشد .

خواليگر : طباخ و خوانسالار باشد « 4 » . فردوسى . گفت :

بيت

يكى خانه او را بياراستند * بديبا و خواليگران خواستند

خير خير : « 5 » هرزه هرزه و بيشرم باشد بمعنى خيره .

سوزنى گفت :

بيت

در هر گناه سخرهء ديوم به خير خير * يا رب مرا خلاص كن « 6 » از ديو سخره گير

و هم او گفت :

بيت

از جهان آوازهء عدل تو ظلم آواره كرد * ظلم كو ظالم كجا افسانه گويم خير خير

فصل دال « 7 »

فصل دال « 7 »

( دانشگر : دانشمند باشد . طيان گفت : [ بيت ]

كه دانشگر اين قولها بشنود * پس آنگه زمانى فرو آرمد

داور : نام بارى تعالى است .

دبير : نويسنده باشد . امير معزى گفت : [ بيت ]

چون دبير تو نگارد بقلم نام تو را * آسمان بوسه دهد بر قلم و دست دبير )

دختندر : « 8 » دختر پدر باشد از زن ديگر و بيت مستشهد اين لغت در ذكر پسندر آورديم « 9 » .

( دستور : وزير باشد . حكيم انورى گفت : [ بيت ]

آفرين بر حضرت دستور و بر دستور باد * جاودان چشم بد از جاه و جمالش دور باد )

دستوار : « 10 » چوبدستى بود .

( دستيار : يارى ده باشد . عنصرى گفت : [ بيت ]

دستيار و ستور و كار سفر * ساخته كرد هر چه نيكوتر

و كمال الدين اسمعيل گفت : [ بيت ]

نباشد ترا مانع از كرد كارت * اگر بىكسان را كنى دستيارى )

دهار : غار و دره باشد « 11 » .

( دو پيكر : نام جوز است . عنصرى گفت : [ بيت ]

سپهسالار ايوان كمالش * دو پيكر كرد عقل اندر دو پيكر

و پدرم گفت : [ بيت ]

ز جمع حكيمان با راى صايب * بيك فكر يك سته صانع ( كذا ) دو پيكر

( 1 ) - ك : اين لغت را نيز ندارد ( 2 ) - ك : است ( 3 ) - ط : حسور / ك : خنبسنبور ( كذا ) [ اين لغت در اصل چينود - چينوت بوده ( رجوع شود بمقالهء « چينودپل » در مقدمهء چاپ جديد « گاتها » گزارش استاد پورداود نشريهء انجمن زرتشتيان ايرانى بمبئى 1952 صفحهء يث - يغ ) و بتصحيف به چند صورت خوانده شده كه صورتى از آن « خنيور » ( ضبط متن حاضر ) است در شعر اسدى ( لف ، حاشيهء 146 ) : بدانى كه انگيزش است و شمار * هميدون به پول خنيور گذار و با خاء ( خينور ) بتقديم ياء بر نون بر وزن بىخبر نيز آمده است در شعر اورمزدى ( لف 146 ) : اگر خود بهشتى و گر دوزخى * گذارش سوى خينور پول بود ] ( 4 ) - ك : « طباخ و خان سالار [ ظ : خوانسالار ] است » و مثال را ندارد ( 5 ) - ك : « هرزه هرزه و بيشرم است » و امثله را ندارد ( 6 ) - ديوان : ده ( 7 ) - ك : عنوان را ندارد ( 8 ) - ك : دخشندر ( 9 ) - ك : « دختر پدر باشد از زنى ديگر » ( 10 ) - ط : دستور ( ظ : دستوار ) / ك : « دستور - بمعنى وزير و رخصت دادن و چوبدستى هر سه است » ( 11 ) - ك : است