صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ١٠٠

فصل باء « 24 »

بيت

چو بر زد درفشنده از باختر * دواج « 1 » سيه را سپيد « 2 » آستر

و لامعى گفت :

بيت

خورشيد را چون پست شد در جانب خاور علم * پيدا شد اندر باختر بر آستين شب ظلم )

بار « 3 » : چند معنى دارد اول « 4 » راه خواستن باشد « 5 » .

( حكيم انورى گفت : [ بيت ]

ور ترا بار بود خدمت ما هم برسان * مردمى كن بكن اين كار كه اين كار شماست )

دوم « 6 » بمعنى مره باشد . ( پدرم گفت : [ بيت ]

از پى عرض امانى چون رعايا بر درت « 7 » * خسرو سيارگان هر روز صد بار آمده )

سيم « 8 » بمعنى « حمل » باشد . شاعر « 9 » گفت :

بيت

طاقت بار فراق تو ندارد دل من * رحم فرماى « 10 » و خلاصى ده از اين بار مرا « 11 »

بادسار : سبكسر باشد .

بادغر : « 12 » ( بمعنى « بادغرد » بود اعنى خانهء تابستان كه در آن باد خنك وزد .

خسروى گفت : [ بيت ]

كه هر گه كه تيره « 13 » بگردد جهان * بسوزد چو دوزخ شود بادغر ) « 14 »

باستار : « 15 » لفظى است مانند فلان و به همان .

( رودكى گفت : [ بيت ]

بادام تر و سيكى و به همان و باستار * اى خواجه اين همه كه تو بر مىدهى شمار )

بالار : « 16 » فرسپ باشد يعنى چوبى كه سقف خانه به آن پوشند ( ابو العباس گفت : [ بيت ]

نتوانم اين دليرى من كردن * زيرا كه خم بگيرد بالارم « 17 »

باور : راست داشتن گفتار كسى باشد . عنصرى گفت : [ بيت ]

سمر « 18 » درست بود نادرست نيز بود * تو تا درست نيابى سخن مكن باور « 19 »

و پدرم گفت : [ بيت ]

چو افعال ارباب حكمت ندارى * ز تو قول حكمت ندارند باور

و هم او گفت : [ بيت ]

من و آنگاه جدا از تو چه مىگويم واى * اين حديث است كه مردم نكنندش باور )

برخور : بهره‌ور باشد . فرخى گفت « 20 » :

( 1 ) - د : دو اوج ( 2 ) - د : سپند ( 3 ) - ك : « بار - اول بمعنى راه خواستن است دويم بمعنى كرت مثل دوبار سه بار سيوم بمعنى برداشتن است » و امثله را ندارد ( 4 ) - د : « 1 » ( 5 ) - د : « باشد » ندارد ( 6 ) - د : « ب » ( 7 ) - د : درست ( در حاشيه : بر درت ) ( 8 ) - د : « ج » ( 9 ) - د : هم او ( 10 ) - ط : فرما ( 11 ) - گوينده معلوم نشد ( 12 ) - ط : باد غرد / د : باذغر ( فروزانفر : [ « مناسب است با كلمهء « بادگير » و شايد اصل « بادگرد » بوده است و از قبيل موارديست كه « گاف » به « غين » تبديل مىشود ] ) ( 13 ) - داخل قلاب نقل از « لف 135 » ( 14 ) - ط : « تابستان خانه بود » و مثال را ندارد / ك : « خانهء تابستانست » و مثال را ندارد . ( 15 ) - د : چون / ك : مثل ( 16 ) - ك : حرسپ [ ظ : فرسپ ] باشد / د : « فرست باشد يعنى تير خانه » ( 17 ) - د : بالار ( 18 ) - د : بنمر ( در حاشيه : سمر ) ( 19 ) - د : باور مكن / استاد فروزانفر : « باور - ظاهر مركب است از ( آور ) و باء وصفى » ( 20 ) - ك : مثال را ندارد