صحاح الفرس ( فارسى ) — الصفحة ٩٧

باب راء ( از كتاب صحاح الفرس ) فصل همزه « 1 »

آبشخور : سرچشمه باشد و عرب آن را « منهل » گويد و « مورد » نيز گويند « 2 » ( « 3 » كمال الدين اسمعيل گفت : [ بيت ]

كى بآبشخور حكمت دل تو راه برد * كز گدايى « 4 » همه خود در دل تو نان گردد

آبگير : آبدان باشد از هر نوع . عماره گفت :

[ بيت ]

باد بهارى بآبگير برآمد * چون رخ من گشت آبگير پر از چين « 5 »

و سوزنى گفت : [ بيت ]

ريخت « 6 » از شاخ درختان از نهيب تير او * عيبهاى جوشن زر آبگون بر آبگير

آذر : آتش باشد . حكيم انورى گفت : [ بيت ]

ساغرش پر بادهء رنگين چنان آيد « 7 » به چشم * [ كز ميان آب روشن برفروزى آذرى ] )

آرزو : حريص باشد .

آژبر : دو معنى دارد : اول زيرك باشد . حكيم فردوسى گفت « 8 » :

بيت

سپه را « 9 » نگهدار و « 10 » آژير باش * شب و « 11 » روز با تركش و تير باش

دوم پرهيزكار بود « 12 » . ( دقيقى گفت [ بيت ]

ترا نخوانم جز كافر و ستمگر از آنك * بيد نمودن من كرده كار آژيرى

آستر : « بطانه » باشد كه بر صدره و قبا و غير آن كنند .

عنصرى گفت : [ بيت ]

عارضش « 13 » را جامه پوشيده است نيكويى و فر * جامه‌اى كان ابره از مشك است « 14 » و ز آتش آستر )

آغار : دو معنى دارد : اول « 15 » فرو شدن نم به زمين باشد « 16 » .

دوم « 17 » چيزى باشد بهم سرشته « 18 » ( و نم گرفته ) از آب يا از خون « 19 » . عنصرى گفت :

بيت

عقيق رنگ شدست اين زمين ز بسكه ز خون * به روى دشت و بيابان فرو شدست آغار

( 1 ) - ك : عنوان را ندارد ( 2 ) - د : نهل و مورد گويند / ك : منهل و مورد گويند ( 3 ) - داخل دو هلال فقط در « د » آمده است و از اين ببعد اين عبارت را در حاشيه تكرار نخواهيم كرد زيرا داخل هلالين ( ) عموما از « د » نقل شده و اگر از نسخهء ديگر افزوده گردد بدان اشاره خواهد شد . ( 4 ) - د : كزكد اين همه ( متن از دهخدا در حاشيهء نسخه ) ( 5 ) - د : چمن ( 6 ) - د : رخت ( متن از دهخدا در حاشيهء نسخه ) ( 7 ) - د : آمد ( 8 ) - ك : اول بمعنى دانا و زيرك باشد فردوسى گفت . ( 9 ) - ط : سپهدا ( 10 ) - ط : « و » ندارد ( 11 ) - ط : همه روز ( 12 ) - د : دوم پرهيزكار باشد از بديها ( 13 ) - د : عارض‌اش ( 14 ) - د : كان را برو مشك ( متن از دهخدا ) / « لف 148 » : « كان ابره‌اش » ( 15 ) - د : ( 1 ) ( 16 ) - د : باشد به زمين ( 17 ) - د : ( ب ) ( 18 ) - ط : بهم پيوسته ( 19 ) - ك : « اول فرو شدن نم است دوم چيزيست كه بهم پيوسته باشد / عنصرى گفت : ز خون بدشت و بيابان فرو شده آغار * عقيق رنگ شده اين زمين بر امار ( كذا ) »