مرورى بر تاريخ و مبانى طب سنتى اسلام و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٧٠
3 - 1 - 3 - نگرش طب سنّتى به مقوله‌ى سلامت ، بيمارى و بهداشت
عدم پيوستگى و اتّصال در آن مفصل است ، بدون اينكه به هيچ‌يك از اجزاى سازنده‌ى آن مفصل صدمه‌اى وارد كند .
ب - بيماريهاى مركّب چهار نوع است :
بيمارى سرشتى ( مادرزادى ) : كه شامل چهار دسته هستند :
بيمارىهاى شكلى : در اين نوع ، شكل از حالت طبيعى خود خارج مىشود . مثلا كاسه‌ى سرپهن شده يا اينكه معده در منتهاى درجه‌ى خود مدوّر شود يا سفيدى كره چشم از بين برود .
بيمارى در مجارى : كه شامل فراخى ، تنگى و يا بند آمدن يك مجراست .
بيمارى آوند و تجويف : مثل گشاد شدن كيسه بيضه يا تنگ شدن معده .
بيمارى سطح اندام‌ها : مثل از دست دادن زبرى طبيعى در صاف شدن لايه‌ى مخاطى معده و روده يا از دست دادن صافى طبيعى .
بيمارى اندازه : اندازه از حدّ طبيعى خود بزرگ‌تر باشد مثل پاغر ( داء الفيل ) « 1 » . اندازه از حدّ طبيعى خود كوچك‌تر باشد مثل كم‌گوشتى زبان و كره چشم .
بيمارى عددى : پيدايش دوباره‌ى عضو : مثل انگشت زيادى يا برآمدن غده ميان گوشت و پوست .
نبود عضو يا برخى اعضا ، مانند بىانگشتى .
بيمارى وضعى : جدايى اندام از مفصل .
دررفتگى عضو بدون اينكه كنده شده باشد ، مانند فتق امعائى .
( 1 ) - Elephantiasis