مرورى بر تاريخ و مبانى طب سنتى اسلام و ايران ( فارسى ) — الصفحة ٦٠
8 - 2 - مقايسه‌اى بين اصول و تعاريف طب سنّتى با اصول و تعاريف پزشكى نوين
- خون : كه قسمت اعظم آن سرم است .
- بلغم : لنف و موكوس .
- صفرا : صفرا و املاح صفراوى .
- سودا : مواد فيبرينى و گلبول‌هاى قرمز .
يكى از مشخصات هر فرد ، عمل دستگاه " نوروهومورال " اوست كه اعمال جسمى و روانى فرد را هدايت مىكند . دستگاه نوروهومورال هر فرد در عين حال كه ممكن است با گروهى از مردم ديگر مشابهت‌هايى داشته باشد ، داراى امتيازاتى است كه به‌طور ارثى ( ژنتيك ) به او رسيده است و واكنش او را در مقابل عوامل بيرونى و درونى تنظيم مىكند . به اين مشخصات در اصطلاح طب سنّتى " مزاج « 1 » " مىگويند .
در مورد انواع مزاج بايد به فعاليت دستگاه نورواندوكرين اشاره كرد .
دستگاه نورواندوكرين دستگاهى متشكل از غدد درون‌ريز و سلسله اعصاب بدن است . اين دو باهم در ارتباط بسيار نزديك هستند و توسط هورمون‌ها و تحريكات خود ، كليه‌ى اعمال حياتى و فعل و انفعالات شيميايى بدن را تحت نظر مستقيم خود كنترل مىكنند . بروز هر عمل حياتى توأم با يك سرى فعل و انفعالات است كه تقريبا همه‌ى اين اعمال در بدن توليد حرارت مىكنند . هر قدر اين فعل و انفعالات شيميايى سريع‌تر و شديدتر انجام گيرد ، مقدار حرارتى كه ايجاد مىشود ، بيشتر است . شدت و كندى اين اعمال و بالطبع شدت و ضعف توليد حرارت در بدن مستقيما مربوط به فعاليت غدد درون‌ريز است كه
( 1 ) - Diathesis