مخزن الأدوية ( ط . ج ) — الصفحة ٧٨٦

و لب

جهت جراحات مزمنه نافع است .

وشيج

وشيج

به فتح واو و كسر شين و سكون يا و جيم به فارسى آن را ليمودارو نامند .

ماهيت آن : نباتى است معروف ميان عرب و در كوهستان از شكافهاى سنگ رويد و در بو شبيه به بوى ليمو و چوب آن بسيار صلب و از آن نيزه مىسازند و برگ آن شبيه به برگ گشنيز و شاخ‌هاى آن باريك و بيخ آن گره‌دار شبيه به سعد .

طبيعت آن : در آخر دويّم سرد و خشك و با عفوصت .

افعال و خواص آن : رادع و مقوى اعضا . آشاميدن نيم مثقال از بيخ خشك ساييده آن با بيضه نيم برشت جهت شكستگى اعضاء الصدر و ضربه و سقطه و فسخ عضل و دهن و وثى و رض و در اين امور بهتر از رفع مطيب است و جلوس در طبيخ آن با اندكى اذخر جهت رفع سيلان رحم و نزف الدم آن و بواسير و مقعده مفيد است .

فصل الواو مع العين المهمله

فصل الواو مع العين المهمله

وعل

وعل

به فتح واو و كسر عين و لام .

ماهيت آن : اسم بقر جبلى است مطلقاً و جمع آن وعول و اوعال آمده و بعضى گفته‌اند بهتر از اهلى است و آن حيوانى است بسيار سياه رنگ به قدر جاموس كوچكى و نوعى از ايّل است و به تركى جوبر و در ديلم شوكا نامند .

طبيعت آن : در سيّم گرم و خشك .

افعال و خواص آن : جيّد الغذا و مقوى اعضاى مبرودين و مشايخ . پيه آن جهت فالج و كزاز و مفاصل و نقرس طلاءً مفيد .

المضار : سوزاننده خون و مولد اخلاط غليظه سوداويه و جذام ، مصلح آن سركه و مرى و ابازير و حمول شاخ آن مورث عقر و موى آن گريزاننده هوام بخوراً و چون شخصى را زده باشند و يا ضربه و سقطه و يا صدمه بدان رسيده باشد در پوست آن كه گرماگرم جدا نموده باشند پيچند الم و وجع آن زايل گردد و ورم نكند .

فصل الواو مع اللام

فصل الواو مع اللام

و لب

و لب

به فتح واو و لام و باى موحده .

ماهيت آن : به لغت عربى نام نوعى از يتوعات است و به يونانى تابلص نامند نبات آن به قدر ذرعى و برگ آن شبيه به برگ زيتون و بسيار سبز مايل به تيرگى و با خشونت و شيردار و چون قطع نمايند شير از آن جارى گردد و در بعضى اماكن شبيه به برگ مورد و آن غير الب است كه شجرة الراهب نامند و غير ماهودانه است .

طبيعت آن : گرم و خشك در دويّم .

افعال و خواص آن : مغثى و مقى قوى و با قوّت مسهله و مخرج اخلاط به عنف و منقى بدن و گويند از عجايب خواص آنست كه چون از جهت فوق قطع نمايند برگ و شير و تخم آن مقى صرف مىباشد بدون قوّت مسهله و اگر از طرف پايين قطع نمايند مسهل بدون قوّت مقيه و اگر از هر دو قسم تركيب نمايند و بخورند قى و اسهال هر دو مىآورد و مسقط كرم شكم است .

مقدار شربت آن : نيم درم و زياده بر آن كشنده و مورث غشى ، مصلح آن عسل و آبى كه در آن بنفشه جوشانيده باشند .

بدل آن : لاله است و اولى اجتناب از استعمال آنست مطلقاً .