مخزن الأدوية ( ط . ج ) — الصفحة ٥٧٢

غبيرا

سرشته جهت قروح عسرة الاندمال و طلاى عصاره آن جهت جرب و حكه و ذرور آن مجفف و التيام دهنده زخمها . * الحمى * جهت حميات مزمنه كهنه و مركبه و سوداويه و صفراويه و محترقه به تخصيص عصاره آن با عصاره افسنتين . * الزينه * جهت داء الثعلب و داء الحيه .

گويند مضر طحال است ، مصلح آن انيسون .

مقدار شربت آن : در غير مطبوخ تا سه درم و در مطبوخ تا هفت درم .

بدل آن : در حميات به وزن آن اسارون و نيم وزن آن افسنتين و طريق اخذ عصاره آن آن است كه گياه آن را و آب آن را گرفته در آفتاب بگذارند تا منعقد گردد پس اقراص ساخته خشك نمايند .

طبيعت آن : سرد و خشك و الطف از جرم آن .

افعال و خواص آن : ملطف و مقطع و رافع جرب و حكه و تبهاى كهنه و درد جگر با آب شاهتره و سكنجبين .

مقدار شربت آن : نيم مثقال تا يك مثقال .

مضر انثيين ، مصلح آن مصطكى .

بدل آن : سه وزن آن غافث و گويند سه وزن آن سماق است و تخم آن را چون با شراب بياشامند جهت قروح امعا و نهش هوام مفيد و حب و اقراص و معجون آن در قرابادين كبير ذكر يافت .

غاليون

به فتح غين و الف و كسر لام و ضم يا و سكون واو و نون لغت يونانى است به معنى عاقد اللبن جهت آنكه شير را مانند انفحه منجمد مىگرداند .

ماهيت آن : نباتى است ايستاده برگ آن طولانى و گل آن زرد و باريك و ريزه و انبوه و خوشبو با اندك حدت و منبت آن كنار آبهاى ايستاده .

طبيعت آن : گرم در اول و خشك در دويّم .

افعال و خواص آن : حابس نزف الدم و ضماد گل آن جهت سوختگى آتش و قطع خون جراحات و با قيروطى روغن گل جهت رفع اعيا و بيخ آن در آخر اول گرم و در دويّم تر .

افعال و خواص آن : بغايت محرك باه است .

غالمون

به فتح غين معجمه و الف و كسر لام و ضم ميم و سكون واو و نون . شيخ الرييس نوشته دوايى است خوشبو و سفرجلى رنگ با قوّت مجففه با حدت كمى و منجمد كننده شير مانند انفحه و گل آن جهت قطع انفجار خون و سوختگى آتش مفيد . مؤلف گويد شايد اين خود غاليون و يا قريب بدان باشد .

غاليه

به فتح غين و الف و كسر لام و فتح ياى مثناة تحتانيه و ها .

ماهيت آن : از ادويه مركبه قديمه است . گفته‌اند از مخترعات جالينوس و اصل آن مركب از عنبر و حصى لبان و روغن بان سه جزو و عرقهاى خوشبو است . پس به جهت اغراض ديگر عود هندى و سك و رامك و لادن و امثال اينها اضافه مىنمايند و در قرابادين كبير نسخ آن ذكر يافت .

طبيعت آن : گرم و خشك و به حسب تراكيب طبيعت آن مختلف مىباشد در حدت و عدم آن .

افعال و خواص آن : مقوى قلب و دماغ و ساير قوا و ارواح و اعضا و مفرح . * اعضاء الرأس * تمريخ بدان با روغن بان و يا خيرى جهت تسكين صداع بارد و فالج و لقوه و به دستور با شراب و استشمام آن منعش صاحب صداع و مسكن صداع بارد و آشاميدن آن با شراب مسكر و قطور محلول آن در يكى از آن روغن در گوش جهت صرع و سكته و وجع گوش . * اعضاء الصدر * بوييدن آن مفرح و مقوى قلب . * اعضاء النفض * حمول آن جهت اوجاع بارده رحم و تحليل ورم صلب بلغمى آن و ادرار طمث و اختناق رحم و اصلاح حال آن مفيد و رحم را مهياى آبستنى گرداند و طلاى آن بر احليل ملذذ جماع است .

فصل الغين المعجمه مع الباء الموحده

غبار الرحى

به ضم غين و باى موحده و الف و راى مهمله و الف و لام و راى مهمله و حاى مهمله و يا به فارسى گرد آسيا نامند .

افعال و خواص آن : مجفف . سعوط آن جهت قطع رعاف و ضماد آن بر پيشانى جهت منع ريختن مواد به چشم و تقويت اعصاب نافع است .

غبيرا

به ضم غين و فتح باى موحده و سكون ياى مثناة تحتانيه و فتح راى مهمله و الف به فارسى سنجد و به تركى ايكده نامند .

ماهيت آن : ثمر درختى است بزرگ به قدر درخت عناب و پريشان و در بلاد بسيار سرد به هم مىرسد و برگ آن خشن و اغبر و لهذا آن را غبيرا نامند و دو نوع بود نر و ماده و نر آن ثمر نمىدهد و ماده آن دو نوع مىباشد يكى ثمر آن به قدر عناب و فندق كوچكى و كنارى و پوست آن نازك و بعد از رسيدن پوست آن سرخ مىگردد و از مغز خوب جدا نمىشود و مغز آن سفيد رنگ شيرين خوشبو و خوش طعم و در جوف آن تخمى اندك طولانى شبيه به هسته عناب و