مخزن الأدوية ( ط . ج ) — الصفحة ٩٤

فصل سيزدهم : در بيان بعض امور متعلقه به نجوم و طبيعيات

مشترى

كيفيات و طبايع : گرم و تر به اعتدال

كيفيات ملموسه : اعدل و احسن و اتم اشياء

كيفيات مذوقه مشمومه : ارطب و املس و اجلا و ادسم اشياء

قوا : قوّت نفسانيه و غاذيه و ناميه

الوان : سفيد با زردى و گندم‌گون درخشان

عناصر : هوا

اخلاط : دم طبيعى صافى و منى و مغز

معادن : مرقشيشا و توتيا و كباريت و زرانيخ و حجر مراره البقر و هر سنگ سفيد و زرد

فلزات : رصاص قلعى و سفيد روى و شبه فايق و الماس

ذكور و انثى : مذكر

نهارى و ليلى : نهارى علوى شمالى

سعادت و نحوست : سعد اكبر

مقدار : معتدل در امور مذكوره و كيفيات

امكنه : اراضى سهله كثيره المياه

نباتات و زروع : هر شكوفه و گل و ريحان و گياه خوشبو طيب نافع

اشجار : هر درخت چرب و شيرين مانند انجير و زردآلو شفتالو و آلو و آلوبالو و كنار و آن شريك زهره است در فواكه

اثمار و حبوب : رمان حلو املسى و تفاح و ذرت و حمص و سمسم

حيوانات : مردم و بهايم اهلى و صاحب ظلف و خسف مانند گاو و گوسفند و شتر و هر حيوان خوش رنگ حلال گوشت و هر حيوان معلم شكارى مانند سگ و يوز و امثال آنها

طيور : هر مرغ مستوى المنقار كه خوراك آن حب و دانه باشد و سياه نباشد مانند كبوتر و دراج و خروس و ماكيان و طاووس

اعضاء بسيطه : آورده و مخ

اعضاء مركبه : كبد و معده و امعا و اعضاى غذا و حلق و فخذين

آلات حس : حس لمس و گوش چپ را نيز گفته‌اند

امراض : صحت و اعتدال مزاج

مريخ

كيفيات و طبايع : گرم و خشك به افراط

كيفيات ملموسه : احر و احد اشياء

كيفيات مذوقه مشمومه : حرافت و ملاحت و مرارت و زعوقت

قوا : قوّت غضبيّه

الوان : سرخ تيره

عناصر : آتش

اخلاط : صفراى حاد

معادن : مغناطيس و شادنج و زنجفر

فلزات : حديد و نحاس

ذكور و انثى : مذكر

نهارى و ليلى : ليلى علوى مغربى

سعادت و نحوست : نحس اصغر

مقدار : طويل و املس و درشت و خشن و خشك

امكنه : اراضى صلبه سبخه

نباتات و زروع : خردل و كراث و سير و پياز و ترب و سداب و جرجير و حرمل و بادنجان و هر چيز تند و تيز اندك آن نافع و كثير آن مضر

اشجار : هر درخت تلخ تيز حاد خارناك كه ثمر آن يا تخم آن حريف با حموضت باشد مانند اراك و كبر و بلادر و هر ثمرى كه با لبن يتوعى باشد كه زبان را بگزد و عوسج نيز

اثمار و حبوب : لوز مر و حبة الخضراء

حيوانات : شير و پلنگ و گرگ و كفتار و خنزير برى و سگ ديوانه و مار گزنده و هر سبع خبيث و مار و افعى

طيور : جوارح طيور كج منقار كه خوراك آنها گوشت باشد و هر طاير سرخ رنگ و زنبور

اعضاء بسيطه : لحم

اعضاء مركبه : ساقان و مراره و كليتان و مثانه و آلات بول

آلات حس : شم و منخر ايمن را نيز گفته‌اند

امراض : حمّى و امراض حاده حاره صفراويه و دمويه و يرقان و اسقاط جنين و رعاف و ادرار طمث و بواسير و علل رحم

شمس

كيفيات و طبايع : گرم و خشك به اعتدال

كيفيات ملموسه : الطف و اكمل ( و احمر ) « 1 » اشياء

كيفيات مذوقه مشمومه : اعتدال در طعوم

قوا : قوّت حيوانيه

الوان : نارنجى درخشان براق و گفته‌اند رنگ آن رنگ صاحب ساعت است

عناصر : آتش قريب به هوا مكيّف بدان

اخلاط : صفراى معتدل و حرارت غريزى

( 1 ) . فقط در نسخه الف