مخزن الأدوية ( ط . ج ) — الصفحة ٨٣
اوزان طبّيه *
فصل دوازدهم : در بيان اوزان طبّيه و هنديه و اهل ايران و زيلى
فصل دوازدهم : در بيان اوزان طبّيه و هنديه و اهل ايران و زيلى
بدان كه چند وزنى كه بسيار متعارف و اكثر در استعمال ادويه مذكور مىگردد در اينجا نوشته مىشود به اختصار و تمامى اوزان بالتفصيل در مقدمه قرابادين كبير ذكر يافت .
اوزان طبّيه *
اوزان طبّيه *
ابريق : دو من است .
ارزه : يعنى برنج متوسط در كوچكى و بزرگى به وزن دو خردله برى است .
استار : چهار و نيم مثقال است .
ابولات : نه قيراط است .
اوقيه : كه وقيه نيز نامند هفت مثقال و نيم است .
باقلا : نيم درهم است .
بندقه : يك درهم .
ترمسه : دو قيراط .
جوزه : از مطلق آن مراد نه درخمى است .
حبه : از درهم دوازده و نيم و از مثقال چهار ارزه كه دو شعيره باشد است .
حزمه : به حاى مهمله و زاء معجمه آن مقدار است كه كف را مملو سازد و بگنجد ميان ابهام و سبابه چون سر آنها را بر هم گذارند و به حسب وزن چهار مثقال و بعضى قريب به شش مثقال گفته‌اند و از حشايش يك قبضه است كه يك دسته نامند .
حمصه : چهار جو و يك ربع جو .
خرنوب : يك قيراط است .
دانق : كه به فارسى دانگ نامند از درهم دو قيراط و از مثقال سه قيراط و يك حبه است كه از مثقال طبى مطابق اوزان هنديه سه رتى و سه ربع رتى و به صيرفى پنج رتى و ربع رتى و از درم طبى دو و نيم رتى و از صيرفى چهار رتى تخميناً مىشود .
درخمى : يك درهم و به قولى يك مثقال است .
درهم : چهل و هشت حبه است كه به حساب مذكور در حبه شصت شعيره و به حساب هندى يك ماشه و هفت رتى مىشود .
رطل : دوازده اوقيه است و به مثقال نود مثقال و به درم يك‌صد و سى درهم .
سكرجه : مطلقاً شش استار است .
شعيره : دو ارزه است .
صاع : چهار من است .
صدفه : نه اوقيه است .
طسوج : از درهم دو حبه و از مثقال دو حبه و نيم و دو ارزه است . فلنجار : مقدار يك ملعقه است .
قسط رومى : نه رطل و نصف سدس رطل است كه بيست اوقيه باشد .
قسط انطاليقى : يك رطل و نزد جمعى يك رطل و نيم و در كناش ساهر دو رطل و نيم است و از عسل به قول شيخ الرييس نيز دو رطل و نيم و از شراب هشت رطل و از روغن هجده اوقيه .
قنطار : شش من است و بعضى يك‌صد و بيست رطل دانسته‌اند .
قواثوس : شش مثقال است و از روغن دوازده درخمى و از شراب يك اوقيه و نيم .
قوطولى : هفت اوقيه است .
قيراط : سه حبه و به قولى چهار حبه است .
كف : كه قبضه نيز نامند شش مثقال است .
كيلچه : پيمانه است كه يك من و هفت ثمن من باشد .
كيل : سه صد درم و كسرى است و به قولى سى و شش من .
مثقال : يك درهم و سه ربع درهم كه به حساب هندى دو ماشه و پنج رتى و سه ربع رتى مىشود .
مكوك : سه كيلچه است .
ملعقه : از عسل و معاجين چهار مثقال است و از ادويه خشك دو