سياحت نامه ابراهيم بيگ ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٩

صورت مكتوب نمرهء يازده مشهدى حسن كرمانى از طهران

دولت انگليس در بوشهر به اسم وصول طلب خود عسكر پياده كرد ولى غرض اصلى انگليس رقابت با روس بود ؛ چه ، او از طرف خراسان پيش آمد ، اين هم لازم ديد از طرف بوشهر پيش رود . در هر صورت ، اين هياهوها براى بردن لحاف ملا نصر الدين بود ؛ عاقبت دولت را به واهمه انداختند . از طرفى هم علما نمايان و چاكران دربار به حضور شاه آغاز بدگويى نموده ، حتى قرآنى برده به حضور شاه قسم ياد كردند كه اين مرد خيال جمهوريت در سر دارد . از جانبى ، روس سعى بليغ به كار برد و در پطرسبورغ تمهيدات انيق كردند . به‌هرحال ، امين الدوله از صدارت استعفا خواسته ، اذن طواف مكهء مكرمه - زاد الله شرفا و تعظيما - تحصيل نموده ، شايد به مصر هم بيايد ؛ اگر ايشان را نديده‌اند ، بعد از ورود البته ديدن كنند كه نادرهء زمان است .

خوش درخشيد ولى دولت مستعجل بود

باقى احوالات جديد ، اگر ظهور نمايد ، عرض خواهم نمود . استدعا دارم دو ثوب عباى شامى ، يكى سياه و ديگرى شترى ، مرحمت فرموده ارسال فرماييد ؛ يكى به جهت جناب آقاى پيش‌نماز است كه وعده كرده‌ام ، ديگرى هم خود خواهم پوشيد . اميدوارم به خلعت سركار عالى مخلع شود ، خدمت جناب يوسف عمو سلام مخصوص دارم . اقل حسن كرمانى .

ابراهيم بيگ گفت اسب‌ها را به كالسكه بستند ، كس فرستاد پى رضا خان مازندرانى آمده سوار شده به گردش رفتند . عصرى تنها مراجعت نموده گفت : « يوسف عمو ! با رضا خان قرار گذاشته برويم به فرنگستان . آن به مارسيل بماند ، من هم به ويانه [ وين ] خواهم رفت . تا يك ماه در آب‌هاى گرم خواهم ماند و آن هم خواهد آمد كه در آب گرم دو هفته به سر بريم . پس از مراجعت ، او به ايران خواهد رفت . »

بعض مراتب را به من دستور العمل داده كه بروم از والده اذن تحصيل نمايم .

تذكره و ملزومات سفر حاضر شده رفتند . مدت سفر سه ماه طول كشيد تا مراجعت نمودند ، عوض اين كه نافع به صحت او واقع شود برعكس پريشان‌تر شد . چند بار احوال پرسيدم ، چيزى نگفت . بالأخره معلوم شد كه در جرايد فرنگستان بعض احوالات ناملايم از ايران خوانده ، موافق طبعش نگشته و رضا خان هم نگارشات جرايد را دست‌آويز نموده به مباحثه اقدام كرده ، اين مراتب سبب رنجش و جدايى دو دوست جديد العهد شد . چند ماهى بر اين منوال گذشت . از طهران كاغذ مشهدى حسن رسيد .