كليات فيض كاشانى ( كليات ملا محمد محسن فيض كاشانى ) ( ديوان فيض كاشانى ) — الجزء ١، الصفحة ٢١٧

جرعهء دوم عتاب با نفس امّاره است و نفس بر سه قسم است امّاره ، لوّامه ، مطمئنه

بر هيچ نهى مدار تا چند * شرمى ز خدا مدار تا چند

در دام هوا اسير تا كى * صد جان بكن و ممير تا كى

آخر نه تو طاير سمائى * اندر قفس زمين چرائى

بگشا بند و ره سما گير * اى مرغ سما ره خدا گير

اين مزرع عمر بهر آنست * تا آن كارى كه قوت جانست

و آن فكرتها براى شخم است * و آن معرفت از براى تخم است

وين چشمهء چشم داده يارى * تا آب دهى هر آنچه كارى

و آن سوز دلت چو آفتابست * روى زرد تو ماهتابست

و آن گريه و سوز و آه و فرياد * ابر و برق است و بارش و باد

از بدرگى و تباه‌كارى * پيوسته در او گناهكارى

از چاه غرور مىدهيش آب * سرگشته از آن شدى چو دولاب

اين چاه بسى دراز و دور است * نه عذب در او بود نه شور است

هرگز نرسى در او به آبى * آنجا نبود بجز سرابى

هر چند امل دراز گردد * اين دلو تو خشك باز گردد

طول امل تو جمله هيچ است * از سر تا پاى تاب و پيچ است

يك سر حيرت سر سرابست * سرگشتگى تو زين طنابست

هان هان كوته كن اين امل را * بر هم زن زود اين عمل را

يك ره برخيز و طاعتى كن * سعيى بنما زراعتى كن

همت بطلب ز فضل بارى * تا تخم سعادتى بكارى

سقياش ز آب ديدگان كن * دو چشمهء چشم را روان كن

روزان و شبانش آب مىده * وز سوز درونش تاب مىده

مىسوز چو ناى و ناله مىكن * خون در جگرت چو لاله مىكن

چون شمع نحيف و زار مىباش * سوزنده و اشكبار مىباش

تا نم ندهد ضراعت تو * خرم نشود زراعت تو

از گريه توان نمود اطفاء * آن آتش خشم حق تعالى

دارند ترا دو چشمهء چشم * تا بنشانى تو آتش خشم

تو چشم به اين و آن بدوزى * تا آتش خشم برفروزى

ز آنجا تو ره هوا گشادى * تا آبت را بباد دادى

در سينهء تو هوا ز خشم است * خون خوردن و ماجرا ز خشم است