مولانا جلال الدين ( زندگانى ، فلسفه ، آثار وگزيده اى از آنها ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٥٠

از ديوان كبير :

" دل چو دانه ما مثال آسيا * آسيا كى داند اين گردش چرا ؟

تن چو سنگ و آب او انديشه‌ها * سنگ گويد : " آب داند ماجرا "

آب گويد : " آسيابان را بپرس * كو فكند اندر نشيب اين آب را "

آسيابان گويدت : كاى نان خوار * گر نگردد اين كى باشد نانبا "

ماجرا بسيار خواهد شد ، خمش * از خدا واپرس تا گويد ترا " « 1 »

* *

" اى جهان آب و گل تا من ترا بشناختم * صد هزاران محنت و رنج و بلا بشناختم

تو چراگاه خرانى نى مقام عيسيى * اين چراگاه خران را من چرا بشناختم ؟

آب شيرينم ندادى تا كه خوان گسترده‌اى * دست و پايم بسته‌اى ، تا دست و پا بشناختم

دست و پا را چون نبندى ؟ گاهواره‌ت خواند حق * دست و پا را برگشايم ، پاگشا بشناختم

چون درخت از زير خاكى دستها بالا كنم * در هواى آن كسى كز وى هوا بشناختم

اى شكوفه تو به طفلى چون شدى پير تمام * گفت : " رستم از صبا تا من صبا بشناختم "

شاخ بالا زان رود ، زيرا ز بالا آمده‌ست * سوى اصل خويش يازم ، كاصل را بشناختم

زير و بالا چند گويم ؟ لا مكان اصل من است * من نه از جايم كجا را از كجا بشناختم

نى خمش كن ، در عدم رو ، در عدم ناچيز شو * چيزها را بين كه از ناچيزها بشناختم " « 2 »

( 1 ) كليات شمس ، ج 1 ، ص 114 - 113 ( 2 ) كليات شمس ، ج 3 ، ص 283