دانشنامه طب اهل بيت ( ع ) ( فارسى ) — الصفحة ٥٧٩

گفتمان امام صادق عليه السّلام با ابو حنيفه در مورد قياس

بشر بن يحيى عامرى از ابن ابى ليلى نقل مىكند : من و ابو حنيفه خدمت امام صادق عليه السّلام رسيديم امام سؤال فرمود اين مرد كيست ؟ گفتم : اين مرد اهل كوفه است و صاحب رأى و نظر است . امام عليه السّلام فرمود : شايد اين مرد همان كسى باشد كه با رأى و نظر خود چيزها و پديده‌ها را با يكديگر قياس مىكند سپس فرمود : اى ابو حنيفه ! آيا مىپسندى كسى سر تو را سنجد و مقايسه كند ؟ گفت نه . بعد امام عليه السّلام درباره‌ى طبيعت انسان از او سؤال كرد كه آيا دليل شورى آب چشم را مىدانى ؟ و آيا دليل تلخى ماده‌ى گوش را مىدانى ؟ و چرا داخل بينى را سرد قرار داده شده است ؟ و چرا آب را داخل دهان قرار داده است ؟ گفت : نه .

امام عليه السّلام فرمود : آيا كلمه‌اى كه اول آن كفر و آخر آن ايمان است را مىشناسى ؟ گفت :

نه . آنگاه حضرت فرمود : از پدرانم و آنها از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل كرده‌اند : « خداوند دو چشم انسان را از چربى خلق كرده است و داخل آن آب شور قرار داده زيرا اگر اين آب شور نبود هر آينه اين چشم‌ها فاسد مىشدند .

تلخى داخل گوش‌ها در برابر حشرات ، گوش‌ها را محافظت مىكند . و اگر اين تلخى نبود حشرات داخل گوش‌ها مىرفتند و خود را به مغز مىرساندند و آن را فاسد مىكردند . و قرار داد داخل بينى را سرد به خاطر دفاع از مغز و اگر اين سردى نبود مغز جارى مىشد . و آب را داخل دهان قرار داد تا انسان لذت غذا را بچشد .

و اما كلمه‌اى كه اول آن كفر و آخر آن ايمان است كلمه‌ى « لا إله الا اللّه » مىباشد در جاى ديگر امام عليه السّلام در مورد بينى فرمود : براى اينكه انسان بتواند نفس و هوا را بالا بكشد و بعد خارج كند و بوى اشيا را تشخيص دهد .

در مجلسى كه شخصى از هند نزد منصور دوانيقى بود و كتاب طب مىخواند و امام جعفر صادق عليه السّلام وارد شد . منصور به امام صادق عليه السّلام عرض كرد : آيا از علم من چيزى مىخواهى ؟

حضرت فرمود : نه ! چون علمى كه نزد من است بهتر است . منصور پرسيد : چيست آن ؟

امام فرمود : من درمان مىكنم ؛ گرمى را با سردى و سردى را با گرمى و رطوبت را با