چهل مجلس ( فارسى ) — الصفحة ٢١٩

[ بخش دوم متن ] چهل مجلس شيخ علاء الدولهء سمنانى

معاويه و بنى اميه هيچكدام نام خلفا نبردند . چون نوبت عباسيان رسيد ايشان خواستند كه نام خود را در خطبه درج كنند . دانشمندان گفتند : اگر به همه حال چنين خواهد بود . اول نام خلفاء اربعه بايد گفت . و بعد از شما ، تا خلق عيب نكنند و بدين سبب نام ايشان در خطبه آوردند . پس معلوم شد كه ذكر خلفا در خطبه نه فرض باشد ، نه سنت . و نشايد كه فتنه در مسلمانان اندازند از براى چيزى كه نه فرض و نه سنت باشد . پس تو مرد عاقلى به تقليد عوام چرا كار بايد كرد . كه فتنه انگيخته شود . آخر ترك بدعتى كردن بهتر از آن باشد كه فتنه انگيختن كه خون چندين هزار مسلمانان ريخته شود . بعد از آن مرا گفت كه : نيك اگر ترك ذكر صحابى كردمى روا بودى چگونه ذكر دوازده امام روا داشتى ؟ ! گفتم : اين تقليدست و الا جاهى كه به قول عباسيان ششصد سال ذكر خلفا توان كرد در خطبه از براى دفع فتنه اگر ده روزى فرزندان رسول را صلى اللّه عليه و سلم كنند كه هر روز در پنج وقت نماز در تحيّات « 1 » ذكر ايشان مىكنند چه زيان دارد .

و ديگر فرمود كه معنى اين دو آيت روشن نكرده‌اند . يكى معنى استثنا درين آيت كه « وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ » « 2 » ديگر آنكه جاى ديگر فرموده در خلق زمين « 3 » كه « فِي يَوْمَيْنِ » و جاى ديگر مىفرمايد كه « أَرْبَعَةِ أَيَّامٍ » چگونه باشد ؟ ! اما معنى « إِلَّا ما شاءَ » آن نيست كه در خلود شك اندازد . تعليم بندگانست تا هيچ سخن نگويند بى انشاء اللّه . نمىبينى كه بعد از ذكر خلود مىكند . « غَيْرَ مَجْذُوذٍ » آن

( 1 ) . در نسخه ( تجليات ) . ( 2 ) . قرآن : سورهء 11 ( هود ) آيهء 108 ( 3 ) . در نسخه ( در خلق و زمين ) .