مرآة القاسان يا تاريخ كاشان ( فارسى ) — الصفحة ٩٤

[ باب ششم ] از فصل اول سرآب كه از كوه بيرون مىشود و زيراب كه از زمين ميجوشد و چشمه كه از دامن كوه جارى مىشود و سيلاب كه در وقت بارندگى ميآيد و قنات و دولاب كجا هست و نامهاى آنها چيست و فيض كدام و خاصيت چه مىباشد ؟

خلاصه اين بود تعداد و تفصيل آبهاى قدرتى كاشان . اما آبهاى قناتى كاشان زياد است .

هرگاه در صدد تشريح جمله بر آئيم مايهء كلال و ملال است ، انشاء اللّه در مقام خود آنچه لازم باشد بذروهء عرض خواهم كشيد .

عجالة قنواتى كه از ابتداى وقف صرف محلات و خانه‌هاى شهرند از دروازهء عطا [ 80 ] كه سمت شرقى ولايت است به ترتيب معروض مىشود .

اول قنات مرحوم عبد الرزاق خان كاشى است كه در زمان حكومت خود ابداع و احداث نموده و بر خانه‌ها و محلات پشت مشهد و كوچهء رباط آنجا و خانه‌هاى شهر از قبيل خانه‌هاى طايفهء محمد - حسينخانى و عبد الرزاق خانى و محلهء سرپله عموما و خصوصا خانه‌هاى وكيل الرعايا و ساير طايفهء فتحعلى خان ملك الشعرا كه بسلسلهء ضرابى معروفند زيرا كه از قديم الايام ضرابخانهء كاشان جزو تيولات ايشان بود و كذلك محلهء پاى قپان و محلهء درب زنجير الى مدرسهء سلطانى و از آنطرف الى دار الحكومه و همچنين محلهء عمارت و محلهء سر سنگ و محلهء سيقند و ديگر كوچه‌ها و در بندها كه شرح آن مورث اطناب است وقف مؤبد نموده به اين معنى كه چشمهء اين قنات در سمت جنوبى شهر بالاى دروازهء اصفهان است و از آنجا ميآيد فيما بين دروازهء اصفهان و دروازهء عطا وارد باغ و خانهء مقرب الخاقان لسان الملك ميرزا محمد تقى المتخلض به سپهر شده بمحلات [ 81 ر ] و خانه‌هاى شهر به وصف مزبور قسمت مىشود و از بالادست باغ مذكور در خارج شهر چند موضع از زير باروى شهر راه بخانه‌ها داده‌اند و