بلوچستان در سالهاى 1307 تا 1317 قمرى ( فارسى ) — الصفحة ١٨٩
يادداشتها
بلوچستان در چهارده كيلومترى شمال هامون جازموريان .
( 294 ) - سفرنامهء كرمان و بلوچستان فيروز ميرزا فرمانفرما ، ص 49 .
( 295 ) - همان ، صص 51 - 50 .
( 296 ) - شهدوست خان از سرداران طايفهء بامرى بلوچستان و از رؤساى متنفذ بلوچستان در آن زمان .
( 297 ) - سفرنامهء فيروز ميرزا فرمانفرما ، صص 56 - 55 .
( 298 ) - سنگ سفيد قريهء كوچكى از بخش سبزواران شهرستان جيرفت .
( 299 ) - تأكيد از اينجانب است . معناى عبارت اينست كه حقوق سربازى را كه تمام مدت سال در گرماى بلوچستان خدمت مىكرده است و خود فرمانفرما در بمپور قبرستان سربازانى را كه در اثر گرماى بلوچستان در حين مأموريت خود مىمرده‌اند ديده بود ( سفرنامهء كرمان و بلوچستان ، ص 39 ) حقوق اين سربازان را مستوفيان نظام يك ساله به خرج دولت مىآورده‌اند ، ولى شش‌ماهه مىپرداخته‌اند و به نظر مىرسد كه اين عمل كاملا معمول و متداول و مورد تأييد اولياى امور بوده است !
( 300 ) - در نظام ادارى دوران ناصرى فرمان حكومت حكام ايالات و ولايات هرساله در آغاز سال مالى تمديد و تجديد مىشد و حكام با سپردن قبض مالياتى سال جديد ، مجددا فرمان حكومت حوزهء حكومت خود را براى يك سال ديگر دريافت مىنمودند .
( 301 ) - سفرنامهء كرمان و بلوچستان ، صص 66 - 65 . اين قسمت از سفرنامهء فيروز ميرزا فرمانفرما از گوياترين اسناد دست اول دوران قاجاريه و نمايانگر اختلال نظام مملكت‌دارى در آن دوران است كه چگونه حاكمى كه خود بعينه شاهد خدمات سربازان مملكت در بدآب و هواترين نقاط مملكت بوده است ، براى پرداخت حقوق آنها چانه مىزده و بالاخره به اين شرط حاضر به پرداخت تمامى حقوق آنها مىشود كه فرمانده و سرتيپ آن سربازان نوشته بسپارد كه در صورتىكه « ديوان قبول نكند » خود سرتيپ ما به التفاوت را بپردازد ! به ملاحظهء مسائلى از اين گونه بود كه در آن زمان وفادارى قشون مملكت به افراد بود نه به كلّ نظام و همين امر امكان طغيان و شورش را براى قدرتمندان محلّى فراهم مىساخت . همين نوشته كه ابراهيم خان سعد الدوله در اين محل به فيروز ميرزا فرمانفرما سپرد ، بعدا پس از مرگ ابراهيم خان و در زمان حكومت عبد الحميد ميرزا ناصر الدوله موجد جريانى شد كه به موقع بدان اشاره خواهد شد .
( 302 ) - سفرنامهء كرمان و بلوچستان ، ص 37 .
( 303 ) - همان ، ص 36 .
( 304 ) - همان ، ص 38 .
( 305 ) - همان ، ص 49 .
( 306 ) - تولد فيروز ميرزا را در 1233 نوشته‌اند ، بنابراين به هنگام اين مسافرت يعنى در 1297 شصت و چهار سال از عمر او مىگذشته است .
( 307 ) - جغرافياى كرمان ، ص 62 .
( 308 ) - شورگز در حدود 170 كيلومترى بم ، سر راه بم به زاهدان و در نقطهء حد فاصل استان كرمان با استان سيستان و بلوچستان .
( 309 ) - سفرنامهء سرپرسى سايكس ، ص 143 .
( 310 ) - انار ، از توابع شهرستان رفسنجان قصبه‌اى است در حدود 200 كيلومترى كرمان بر سر راه كرمان به يزد كه اينك در تقسيمات كشورى شهر شناخته مىشود .
( 311 ) - تاريخ كرمان ؛ ص 629 . بنابه نوشتهء وزيرى درگذشت فيروز ميرزا بايد در 1299 يا 1300 اتفاق افتاده باشد امّا در خاطرات اعتماد السلطنه ، كه مسلما از دقت بيشترى برخوردار است ، چرا كه وقايع روز به روز را ثبت نموده ، فوت وى را جزو وقايع روز بيست و نهم جمادى الاولى سال 1303 و مربوط به شب قبل از آن روز نوشته