منطق الطير ( چاپ عكسى ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٩١

الحكاية و التمثيل

شكر ايزد را كه در بارى نيَم * بستهء هر نا سزاوارى نيَم

من ز كس بر دل كجا بندى نهم * نامِ هر دون را خداوندى نهم

نه طعامِ هيچ ظالم خورده‌ام * نه كتابى را تخلّص كرده‌ام

همّت عاليم ممدوحم بس است * قوتِ جسم و قوّتِ روحم بس است

پيشِ خود بردند پيشينان مرا * تا به كى زين خويشتن بينان مرا

تا ز كارِ خلق آزاد آمدم * در ميانِ صد بلا شاد آمدم

فارغم زين زمرهء بد خواه نيك * خواه نامم بد كنند و خواه نيك

من چنان در دردِ خود درمانده‌ام * كز همه آفاق دست افشانده‌ام

گر دريغ و دردِ من بشنوديى * تو بسى حيران‌تر از من بوديى

جسم و جان رفت و ز جان و جسمِ من * نيست جز درد و دريغى قسمِ من .

راه بينى وقتِ پيچاپيچِ مرگِ * گفت چون ره را ندارم زاد و برگ ،

از خوىِ خجلت كفى گِل كرده‌ام * پس ازو خشتى به حاصل كرده‌ام

شيشه‌اى پراشك دارم نيز من * ژنده‌اى بر چيده‌ام بهرِ كفن

اوّلم زان اشك اگر غسلى دهيد * آخرم آن خشت زيرِ سر نهيد

و آن كفن در آب چشم آغشته‌ام * « اى دريغا » سر به سر بنوشته‌ام

آن كفن چون در تنم پوشيد پاك * زود تسليمم كنيد آنگه به خاك

چون چنين كرديد ، تا محشر ز ميغ * بر سرِ خاكم نبارد جز دريغ

دانى اين چندين دريغا بهر چيست * پشّه‌اى با باد نتوانست زيست

سايه از خورشيد مىجويد وصال * مىنيابد ، اينْت سودا و محال !

گر چه هست اين خود محالى آشكار * جز محال‌انديشى او را نيست كار

هر كه او ننهد درين انديشه سر * او ازين بهتر چه انديشد دگر

سخت‌تر بينم به هر دم مشكلم * چون بپردازم ازين مشكل دلم ؟

كيست چون من فرد و تنها مانده ؟ * خشك لب غرقابِ دريا مانده ؟

نه مرا همراز و همدم هيچ كس * نه مرا همدرد و محرم هيچ كس

نه ز همّت ميلِ ممدوحى مرا * نه ز ظلمت خلوتِ روحى مرا

نه دلِ كس نه دلِ خود نيز هم * نه سرِ نيك و سرِ بد نيز هم

نه هواىِ لقمهء سلطان مرا * نه قفاىِ سيلىِ دربان مرا

نه به تنهايى صبورى يك دمم * نه به دل از خلق دورى يك دمم

هست احوالِ منِ زير و زبر * همچنان كان پير داد از خود خبر .

پاك دينى گفت سى سالِ تمام * عمر بىخود مىگذارم بر دوام

همچو اسماعيل در خود نا پديد * آن زمان كاو را پدر سر مىبريد