منطق الطير ( چاپ عكسى ) ( فارسى ) — الصفحة ١٠

منطق الطّير عطار

جملهء عالم به تو بينم عيان * وز تو در عالَم نمىبينم نشان

هر كسى از تو نشانى داد باز * خود نشان نيست از تو اى داناىِ راز

گرچه چندين چشم ، گردون باز كرد * هم نديد از راهِ تو يك‌ذرّه گرد

نه زمين هم ديد هرگز گردِ تو * گرچه بر سر كرد خاك از دردِ تو

آفتاب از شوقِ تو رفته ز هوش * هر شبى در روى مىماليد لوش

ماه نيز از بهرِ تو بگداخته * هر مَه از حيرت سپر انداخته

بحر در شورت سرانداز آمده * دامنى تر خشك‌لب بازآمده

كوه را صد عَقْبَه بر ره مانده * پاى در گِل تا كمرگه مانده

آتش از شوقِ تو چون آتش شده * پاى بر آتش چنين سركش شده

باد بىتو بىسر و پاى آمده * باد در كف بادپيماى آمده

آب را نامانده آبى بر جگر * و آبش از شوقِ تو بگذشته ز سر

خاك در كوىِ تو بر در مانده * خاكسارى خاك بر سر مانده

چند گويم چون نيايى در صفت * چون كنم چون من ندارم معرفت

گر تو اى دل طالبى در راه رو * مىنگر از پيش و پس آگاه رو

سالكان را بين به درگاه آمده * جمله پشتاپُشت همراه آمده

هست با هر ذرّه درگاهى دگر * پس ز هر ذرّه به دو راهى دگر

تو چه دانى تا كدامين ره روى * وز كدامين ره بدان درگه روى

آن زمان كو را عيان جويى نهانْست * وان زمان كو را نهان جويى عيانست

گر عيان جويى نهان آنگه بُوَد * ور نهان جويى عيان آنگه بُوَد

ور به هم جويى ، چو بىچون است او ، * آن زمان از هر دو بيرون است او

تو نكردى هيچ گُم ، چيزى مجوى * هر چه گويى نيست آن ، چيزى مگوى

آنچه گويى و آنچه دانى آن تويى * خويش را بشناس صدچندان تويى

تو به دو بشناس او را نه به خود * راه ازو خيزد به دو ، نه از خرد

واصِفان را وصفِ او در خورد نيست * لايقِ هر مرد و هر نامرد نيست

عجز ازان همشيره شد با معرفت * كو نه در شرح آيد و نه در صفت

قسمِ خلق از وى خيالى بيش نيست * زو خبر دادن محالى بيش نيست

گر بغايت نيك و گر بد گفته‌اند * هرچ ازو گفتند از خود گفته‌اند

برتر از علم است و بيرون از عيانست * زان كه در قدّوسىِ خود بىنشانست

زو نشان جز بىنشانى كس نيافت * چاره‌اى جز جان‌فشانى كس نيافت