مصنفات فارسى ( فارسى ) — الصفحة ٣٤٢

[ 3 ] مكتوب كمال الدين عبد الرزاق رحمه الله تعالى

شيخ شهاب الدين سهروردى چند موضع تصريح فرموده است . چنان كه در شرح سخن امام محقق جعفر صادق - رضى الله تعالى عنه - آمده است كه انى اكرر آية حتى اسمع من قائلها فرموده كه او زبان خويش در اين معنى چون شجرهء موسى يافت كه إِنِّي أَنَا اللَّهُ [ 28 / 30 ] از او شنيد ، و اگر متعين بودى در دو صورت چگونه ظهور يافتى . و در قرآن مجيد وَ هُوَ الَّذِي فِي السَّماءِ إِلهٌ وَ فِي الْأَرْضِ إِلهٌ [ 43 / 84 ] چگونه صادق بودى ؟ و با هركه در عالم است أَقْرَبُ إِلَيْهِ مِنْ حَبْلِ الْوَرِيدِ [ 50 / 16 ] كى بودى ؟ آخر در اين معنى نظر بايد كرد كه به نص قرآن ، ثالث ثلاثه ، كفر است كه لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ اللَّهَ ثالِثُ ثَلاثَةٍ . [ 5 / 73 ] و رابع ثلاثه ، صرف ايمان است و توحيد . ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ [ 58 / 7 ] چه اگر ثالث ثلاثه بودى ، متعين بودى ، و يكى از ايشان . اما رابع ثلاثه آن است كه به وجود حقانى خويش كه به حكم وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ [ 58 / 7 ] ثانى واحد ، و ثالث اثنين ، و رابع ثلاثه ، و خامس اربعه ، و سادس خمسه است يعنى محقق حقايق اين اعداد ، و با همه بىمقارنت و غير همه بىمزايلت . چنان كه امير المؤمنين على - كرم الله وجهه - فرموده است كه هو مع كل شىء لا بمقارنة و غير كل شىء لا بمزايلة .

16 - و اين ضعيف در آن مدت كه صحبت با خواجهء جهان عزت انصار دولت مىداشت هرچند بعضى طعن مىزدند ، حق عليم است كه بدين سبب بود كه در استعداد او معنى يَكادُ زَيْتُها يُضِيءُ وَ لَوْ لَمْ تَمْسَسْهُ نارٌ [ 24 / 35 ] مىيافت ، و اعتقاد كلى بر آن داشت كه او به سخن مخالفان ، از حق بر نگردد .

17 - و دعاگو نيز اگر به عيان نيافتى ، و قول چندين بزرگ در اين معنى متوافق و متطابق نيافتى ، اين بيان را مكرر نكردى و دلايل بسيار نگفتى بر اين معنى . چنان كه در اول شرح فصوص و غيره بيان افتاده است تا دانشمندان محقق كه اصحاب فهوم ذكى باشند با شما تقرير كنند از تطويل و املال احتراز كردم . و من لم يصدق الجملة هان عليه ان لا يصدق التفصيل .

حق تعالى همگنان را هدايت سوى جمال خويش كرامت كناد . و أنا أو اياكم لعلى هدى أو فى ضلال مبين و الله الموفق و المعين .