مصنفات فارسى ( فارسى ) — الصفحة ٢٠٥

الفصل الاول فى الالهيات و ما يتعلق بها

بعضه بعضا محقق است . فاما سبب قصور فهم جمعى از حقيقت انزال آيات 94 اختلاف باديد كردند ؛ چه حق تعالى اين كتاب را جهت دواى بيماريهاى مختلف فرستاد ، وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ [ 10 / 57 ] آمد ، طبيب حاذق - كه خاتم النبيين و سيد المرسلين است - هر كس را فراخور رنجورى ايشان شربتى داد .

بيمارانى كه از حرارت توحيد منحرف مزاج شده بودند داروى ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ [ 4 / 79 ] در قدح ليس الشر اليك كرده ، بديشان داد . و جمعى ديگر را كه از برودت ظنون طريان ظلم 95 مفلوج گشته بودند داروى قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ [ 4 / 78 ] در قدح و القدر خيره و شره من الله تعالى كرد و بديشان داد ، تا موحدان در توحيد از حسن ادب در نيفتند 96 و در تأديب نفس تقصير نكنند ، و منزهان در تنزيه حق از ظلم به شرك در نيفتند 97 و حبل متين توحيد را از دست ندهند .

96 - و مىبايد در وردى كه مىخوانى - لا إله الا الله وحده لا شريك له ، له الملك و له الحمد ، يحيى و يميت ، بيده الخير و هو على كل شىء قدير .

هو الاول و الآخر و الظاهر و الباطن و هو بكل شىء عليم ، ليس كمثله شىء و هو السميع البصير - حق توحيد و تنزيه ادا كنى و بدانى كه : بيده الخير اشارت است به تنزيه ؛ و آن صفت قدرى است . وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ [ 5 / 120 ] عبارت است از توحيد . و اين متمسك جبرى است .

97 - اى فرزند عزيز ! به آيت وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ قدرى را نفى كن ، و به آيت بِيَدِكَ الْخَيْرُ جبرى را نفى كن ، و به آيت لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ [ 42 / 11 ] مشبهى را دفع كن ، و به آيت وَ هُوَ السَّمِيعُ الْبَصِيرُ [ 42 / 11 ] معطلى [ را ] جواب گوى ؛ تا از افراط و تفريط كه غلو و تقصير است تائب شوى . ان شاء الله تعالى .

98 - و اين جماعت 98 را كه مىگويند : لا جبر و لا قدر و لا تشبيه و لا تعطيل ، اعدل الفرق خوان 99 ، و اقرب الى الحق دان ، از آنكه ايشان بر وسط ايستاده ، مىگويند : لا جبر باعتبار الفعل الاختيارى العارى ، و لا قدر باعتبار انتهاء سلسلهء الافعال و الاختيارات اليه ، و لا ظلم فيما يثيب و يعاقب لانه يتصرف