پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى ) — الصفحة ٧٠
دندان‌درد
است خيس كرده در محل درد مىبندند ( همان : 246 ) . در ايرانشهر با برگ گياهى به نام اشبرگ « 1 » دندان را شستشو مىدهند ، يا به دندان مىمالند ( همان : 253 ) .
در خراسان براى معالجهء درد دندان قدرى كوكنار و نشاسته را مىجوشانند و پاى دندان مىريزند . يا آنكه خاكشير را مىكوبند و با سفيدهء تخم‌مرغ مخلوط مىكنند و بر پيشانى مىكشند .
يا آنكه اندكى پنبه به عطر آغشته روى دندان مىگذارند ، قدرى ترياك هم مىسايند و بر پيشانى و شقيقه‌ها مىمالند . معالجه به طرق زير نيز معمول است :
1 . اندكى آرد باقلا روى دندان مىپاشند .
2 . پوست كوكنار و تاجريزى و تخم گشنيز را به جاى تنباكو سر قليان مىگذارند و پس از هر پك ، دود قليان را مدتى در دهان مىچرخانند ، اگر درد تسكين نيافت ، قدرى سير در هاون مىكوبند و در گودى كف دست مىگذارند ( براى دندان طرف راست در دست چپ و براى طرف چپ در دست راست مىريزند ) و آن‌قدر نگاه مىدارند ، تا كف دست تاول بزند .
3 . با خاكستر سيگار و آرد باقلا يا با سريش و آرد باقلا خمير مىسازند و روى دندان مىگذارند .
4 . كاغذ قند ( كاغذ آبىرنگى كه سابقا كله‌قند را در آن مىپيچيدند ) را در نعلبكى مىسوزانند و جرم كاغذ را با نوك چوب كبريت جمع مىكنند و در حفرهء دندان مىگذارند .
در خراسان براى كرم‌خوردگى دندان همچنين يك شاخهء تاجريزى به نوك سوزن مىزنند و روى آتش مىگيرند ، همين كه شروع به سوختن كرد ، آن را چند ثانيه در دهان نگاه مىدارند ، تا دود تاجريزى به دندان بخورد و كرم آن را بريزاند .
5 . چند تكه كاغذ بىمصرف را روى هم مىريزند و آتش مىزنند ، بعد كاسه‌اى وارونه روى آن مىگيرند تا جدار داخلى كاسه به دود كاغذ آلوده شود ، اين دود را كه به آن روغن كاغذ مىگويند ، با پنبه جمع كرده روى دندان مىگذارند ، اين روغن نه تنها كرم دندان را معالجه مىكند ، بلكه باعث مىشود ، در زمان پيرى كشيدن دندان را راحت‌تر كند . اگر كرم‌خوردگى و درد دندان از گرمى باشد ، قدرى كافور قونسورى ؛ و اگر از سردى باشد ، اندكى ميخك يا قرنفل در چالهء دندان مىگذارند ( شكورزاده : 249 و 265 ) .
در سنگسر
1 . ولها « 2 » كه نوعى گياه سبزرنگ پرخار است و در شوره‌زارها مىرويد ، تازهء آن را براى تقويت لثه و دندان مىجوند ، يا مىخورند .
( 1 ) . es ? berg ( 2 ) . valh