بررسى متون طب شيعه در تاريخ پزشكى ( فارسى ) — الصفحة ١٦٤
ب - ورود طب غربى به ايران
فارغ‌التحصيل شدند كه در ميان آنان از همه ممتازتر ميرزا رضايى بود كه پس از فارغ‌التحصيل شدن هفت سال ديگر نيز دورهء تخصصى را فرا گرفت و سپس از پاريس به ايران بازگشت . « 1 »
البته عمر اميركبير چندان نپائيد و معلوم نيست كه اگر مدت بيشترى بر سر قدرت باقى مىماند به‌عنوان يك سياستمدار باتجربه ايرانى چه اقداماتى را بر عليه سلطهء غربىها و مهار كردن نفوذ فرهنگى آنها شروع مىكرد و چگونه همزمان ، با استفاده از دانش اروپائيان جلو دخالت آنان را در برنامه‌ريزىهاى مرموزانه آنها براى از بين بردن ميراث علمى مسلمانان مىگرفت و استقلال كامل ايران را در تمام زمينه‌ها آن‌طور كه واقعا علاقه داشت حفظ مىنمود . اما آنچه روشن است اين است كه تحولات سياسى و اجتماعى به سمتى پيش مىرفت كه مورد نظر اروپائىها بود ، و اگر هنوز بر عليه موج غرب‌گرايى صدايى از حلقومى برمىخاست گوش شنوا كمتر پيدا مىشد : « مدافع و قهرمان مكتب قديم [ پزشكى ] ميرزا بابا شيرازى ملك الاطباء در كتاب خود به نام رسالهء جوهريه بر عليه استعمال داروهاى فرنگى و روش‌هاى درمانى غرب كه استادان خارجى به دانشجويان جوان پايتخت القا مىكردند به انتقاد پرداخت . ولى مخالفت بر عليه او بسيار شديد بود زيرا [ ناصر الدين ] شاه كاملا تحت تأثير مشاوران غربى خود قرار داشت » . « 2 » در اين دوره تعداد پزشكان خارجى روز به روز بيشتر مىشد . از جمله آنان دكتر تولوزان است كه طبيب ايرانى معاصر او مىنويسد : « و هم در زمان ما فيلسوف بصير ( دكتر طولوزان ) فرانسوى كه حكيم‌باشى شاه سعيد ناصر الدين شاه قاجار و اين بندهء
( 1 ) - همان ، ص 554 - 556 . ( 2 ) - همان ، ص 564 .