جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ٢٩٧
XXX . ( اندر پدر و مادر نفسانى )
بزنان « 1 » است اندر تأويل چنانك خداى گفت : قوله « نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ » « 2 » « زنان « 3 » شما كشتمند شمااند ، بكشتمند خويش فراز آييد « 4 » چنانك خواهيد « 5 » . » اهل ظاهر همىگفتند « همىگويد : « 6 » با زنان مباشرت « 7 » كنيد هر گونه كه خواهيد . » و اهل تأويل گفتند : بدين مر مستجيبان ( را ) همىخواهد ، و همىگويد كه داعى هرچ خواهد بگويد تا مستجيب را هم ( از ) تنزيل و هم تأويل « 8 » بعلم حقّ رساند ، اندر آن مر او را خيرست .
و درجهء « 9 » آن جهانيست چنان كه بر اثر همىگويد « و خويشتن را بدان نيكى الفنجيد « 10 » آن جهانى » قوله « وَ قَدِّمُوا لِأَنْفُسِكُمْ . » « 11 » و گفتند : تقديم خير « 12 » اندر نشر علم است نه اندر مباشرت زنان و مجامعت . و اهل باطن را مثل بر مردان است ، و مرد بحقيقت رسول - عليه السّلام - بود كه خداء تعالى مر او را بر جملگى خلق - كه همه ازو عليه السّلام بمنزلت زنى بودند - از مردى مسلّط كرد . و چو اندر شريعت [
a
99 ] طاعت مردان بر زنان واجبست و طاعت رسول بر خلق « 13 » واجبست ، پديد آمد كه مرد رسول است ، و خلق همه بمنزلت زنىاند مرين مرد را .
( 340 ) و ديگر برهان بر آنك رسول - عليه السّلام - بمنزلت مردى بود و همهء خلق ازو بمنزلت زنى بودند ، از كتاب خداء تعالى آنست كه خداء سبحانه بفرمود مردان را كه « چون از « 14 » زنان ناسزاوارى و گردن‌كشى
( 1 ) بزنان : به زبان A ( 2 ) سورهء 2 ( البقرة ) آيهء 223 ( 3 ) زنان : زبان A ( 4 ) آييد : ايد A ( 5 ) خواهيد : خواهند A ( 6 ) گويد : گوييد A ( 7 ) مباشرت : مباشرات A ( 8 ) تأويل : + او را A ( 9 ) و درجهء : چنين است A ( 10 ) الفنجيد : الفحمد A ( 11 ) سورهء 2 ( البقرة ) آيهء 223 ( 12 ) خير : خبر A ( 13 ) بر خلق : و خلق A ( 14 ) چون از : چون كر A