جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٦

. XXI ( اندر پديد آمدن انواع از شخص )

« چه گويى ، روا باشد كه خداى نخست يكى مردم آفريد و جفت « 1 » او را ازو آفريد و مردان « 2 » و زنان بسيار بزايش ايشان پديد آمدند ؟ » آنست كه گفتند :

يكى واجب است بعقل « 3 » كه چنين بوده است ، و حقّ اين است بىهيچ شبهتى ، و دليل عقلى بر درستى اين قول آنست كه امروز مردم بسيار است و عقل باضطرار مقرّست « 4 » كه بسيارى را مايه يكيست و آغاز بسيارى دو باشد و از دو يكى پديد آيد كه پيش ازو يكى « 5 » نه از چيزى ديگرست ، چنانك دو از يكى است و سه از دو پديد آيد و از آن يكى اوّلى تا بسيارى موجود شود ، و چو مردم بسيارست و معدودست و معدود زير عدد است ، اين « 6 » خاصّيّت - كه ياد كرديم - مر عدد را لازم است كه بسيار از يكى پديد آيد بميانجى « 7 » دو ، و اين شهادتى ابداعى است مر عقل را « 8 » كه آغاز اين بسيار مردم يكى مرد « 9 » بودست بضرورت ، و جفت او ازو بودست چنانك دو از يكيست چنين كه همىبينيم كز يكى تخم - كه آن جفتى است - همى هزاران دانه موجود ( شود ) بزايش نباتى ، و اگر آن يك دانه - كه جفتست - بهم فراز بسته بآغاز نباشد ، آن بسيار دانه‌ها البتّه وجود نيابد « 10 » .

( 266 ) و امّا ( آنكه ) بگفتند « 11 » كه جفت او هم ازو بود اعنى هم مردم بود همچنو ، چنانك رسول مصطفى - عليه السّلام - بمكّه مر وصىّ خويش را گفت كه « او از من است « 21 » و من از وىام » بدين خبر « علىّ منىّ و انا منه » و هر كسى داند

( 1 ) و جفت : او جفت A ( 2 ) مردان : مردمان A ( 3 ) بعقل : بغفل A ( 4 ) مقرست : مغزست A ( 5 ) دو از يكى : دور از يكى A ( 6 ) اين : و اين A ( 7 ) بميانجى : ميانجى A ( 8 ) مر عقل را : + از عدد ديگر ملازم است مر معدود را A تكرار با تصرف ( 9 ) يكى مرد : يكى مردم A ( 10 ) نيابد : نيايد A ( 11 ) بگفتند : نكفتند A ( 21 ) او از من است : او را نيست ( ؟ ) A