جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ٢٢٢

. XX ( اندر ابداع )

بود بسيار دراز كه « 1 » خداء تعالى دانست اندر آن مدّتها كو همى عالمى خواهد آفريدن ، و آن جز آن هنگام بيامد كه عالم را اندرو بيافريد ، ازين قاعده چنان « 2 » واجب آيد كه خداى همىدانست كه همى عالم خواهد آفريدن ؛ ( آن دور ) بگذشت و به آخر رسيد ، تا آن وقت بيامد « 3 » كه همىدانست كه عالم را اندر آن وقت خواهد آفريدن ، و چو آن « 4 » مدّت ( مر خداى ) را اولى « 5 » بود ، آن مدّت عمر خداى بود ، بقول اين گروه ، و چون مدّت مر « 6 » خداى را اولى بود ، خداى محدث باشد نه ازلى . و اين كفر باشد نه توحيد .

( 246 ) و اگر قرآن بقول اين گروه قديم است ، و خداى يكى است ، پس قرآن [

b

73 ] با خداى دو بوند نه يكى ، و چو قرآن اين آيت‌هاى مفصّل مقروء مكتوب است « 7 » ، پس بهرى از خداى تعالى اندر مصحف است ، و اگر خداى « 8 » اندر مصحف نيست ، پس اين احكام كه بر مقتضى اين سخن است كه ما مر آن را همى قرآن گوييم همهء باطل است ، و همهء مسلمانان كافرند ، چو همى احكام بكتاب خداى نكنند ، چنانك خداى تعالى همىگويد : قوله « وَ مَنْ لَمْ يَحْكُمْ « 9 » بِما أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ . » « 10 » و اگر قرآن همىگويد :

قوله « وَ ما يَأْتِيهِمْ « 11 » مِنْ ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كانُوا عَنْهُ « 12 » مُعْرِضِينَ . » « 13 » پس قول حشوى دروغ و باطل است .

( 1 ) بسيار دراز كه : بسيار و دران كز A ( 2 ) چنان : چنانك A ( 3 ) بيامد : بياند A ( 4 ) و چو آن : و خوان A ( 5 ) ( مر خداى ) را اولى : را ولى A رجوع بسطر بعد شود ( 6 ) مر مدّت : مدّت مر A ( 7 ) مقروء مكتوبست : مقر و مكتوبست A ( 8 ) خداى : قرآن A ( 9 ) لم يحكم : يحكم A ( 10 ) سورهء 5 ( المائدة ) آيهء 48 ( 11 ) يأتيهم : تأتيهم A ( 12 ) عنه : عنها A ( 13 ) سورهء 26 ( الشعراء ) آيهء 5