جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٩١

. XVIII ( اندر خواصّ ماه )

جَزاءُ أَعْداءِ اللَّهِ « 1 » النَّارُ « 2 » لَهُمْ فِيها « 3 » دارُ الْخُلْدِ جَزاءً بِما كانُوا بِآياتِنا يَجْحَدُونَ . » « 4 »

( 196 ) و أبد بقاء بىآخر را گويند ، چنانك ازل بقاء بىاوّل را گويند .

و هرچ أزلى باشد ، هم او أبدى باشد « 5 » از بهر آنك أزلى آن باشد كه متغيّر و منتقل و متبدّل نباشد « 6 » ، و آنچ متغيّر نباشد مر او را فنا نباشد ، از بهر آنك تغيّر از آثار فناست « 7 » ، و گرنه تغيّر نه فناست ، و چو نه فناست « 8 » بقا باشد [

a

62 ] و آنچ فنا نپذيرد « 9 » أبدى باشد يعنى بقاش را « 10 » آخر نباشد . و گفتند : « 11 » جوهر انسانى أبدى است ، يعنى او را بقاء بىآخر « 12 » خواهد بودن و ليكن وجود او بىاوّل نيست . « 13 » و گروهى از ثقات اهل تأييد گفتند : جوهر نفس أزلى است ، و اگر أزلى نبودى أبدى نشدى . اين است جواب از سؤالات و للّه الحمد على الكفاية . « 14 » « 15 » [

a

63 ]

. XVIII ( اندر خواصّ ماه )

.

XVIII

( اندر خواصّ ماه )

بيت 37 - 39

كسوف شمس بجرم قمر بوَد بيقين * قمر چو علوى و نورانى ، از چه گشت چو قار ؟

چرا كه نور فرو نگذرد ز شمس به ماه * چو آبگينه كه بيرون گذاشت نور از نار ؟

( 1 ) اللّه : - A ( 2 ) النار : للنار A ( 3 ) فيها : - A ( 4 ) سورهء 41 ( فصلت ) آيهء 28 ( 5 ) هم او ابدى باشد A : ( . . . ) باشد R ( 6 ) متبدل نباشد R : مبتدل نباسند A ( 7 ) فناست R : فنا A ( 8 ) و چو نه فناست : و چه نه فناست R ، - A ( 9 ) نپذيرد R : بنيديرد A ( 10 ) باشد يعنى بقاش را A : ( باشد . . . ) ش را R ( 11 ) گفتند A : + كه R ( 12 ) بىآخر A : آخر R ( 13 ) و ليكن . . . اول نيست A : ( لكن . . . ) ازل نيست R ( 14 ) اين است . . . الكفاية : - R ( 15 ) على الكفاية : پس ازين جمله در A بيت سى و يكم قصيده آمده و بشرح آن در صفحات a 62 - b 62 و پنج سطر از a 63 پرداخته‌اند ، و ما اين بخش را در صفحات 73 - 76 كتاب حاضر نقل كرده‌ايم