جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٨٩

XVII . ( اندر ازل و ديمومت و خلود و ابد )

( 193 ) و ازل مر مبدع حقّ را « 1 » گفتند كه ازليّت بابداع ازو پديد آمد و ازلى بدان ازليّت ازلى باشد . و چنانك فعل را بذات خويش قيام نيست ، بل پيش از آنك بمفعول رسد اندر فاعل باشد - بىهيچ فرقى « 2 » كه ميان او و ميان فاعل باشد ، - و سپس از آنك از فاعل پديد آيد « 3 » اندر مفعول باشد - بىآنك « 4 » از فاعل هيچ نقصانى شود ببيرون آمدن « 5 » آن فعل ازو « 6 » - بل [

b

62 ] آن فعل از فاعل اثرى باشد كه مفعول بدان مفعول شود و قرار او اندر مفعول باشد « 7 » ؛ پس « 8 » ازليّت كآن « 9 » ابداع بود از مبدع حقّ - كأزلى است « 10 » - اثرى بود كه چون اثر پديد آمد « 11 » ازلى به دو ازلى شد « 12 » . و او اندر ازلى « 13 » قرار گرفت بىآنك او جزوى بود از ازل بل « 14 » اثرى بود ازو سبحانه ، همچنانك « 15 » كتاب از كاتب اثرى باشد كه كتابت بدان اثر كتاب شود « 16 » .

( 194 ) و ديمومت « 17 » آنست كه دائمى چيز دائم بدوست ، و اين لفظ از دوم و دوام « 18 » همچو « 19 » ازلى است از ازل ، و ليكن ديمومت « 20 » از ازليّت بمرتبت « 21 »

( 1 ) حق را A : حق مرا R ( 2 ) فرقى R : قوتى A ( 3 ) پديد آيد A : پديد آمد R ( 4 ) بىآنك R : انك A ( 5 ) ببيرون آمدن R : بيرون آمدن A ( 6 ) آن فعل ازو A : فعل او R ( 7 ) بل آن فعل . . . مفعول باشد A : بدان فعل از فاعل اثرى يابد كه مفعول بدان مشغول شود و قرار او اندر مشغولى باشد R ( 8 ) پس A : بسبب R ( 9 ) كآن R : كه آن A ( 10 ) كأزليست A : كه ازليست R ( 11 ) پديد آمد R : بديد ايد A ( 12 ) به دو ازلى شد R : به دو شد A ( 13 ) اندر ازلى : اندر ازل R اندر ازلى بى A ، تكرار « بى » بعد ( 14 ) بل A : بلك R ( 15 ) همچنانك R : همچنان A ( 16 ) كتاب . . . كتاب شود A : كتاب از كتاب اثريست كى كتاب بران اثر كتاب شود R ، كتابت از كتّاب . . . شود ( مينوى ) ( 17 ) ديمومت A : ديموميت R ، كذا في الاصل في جميع المواضع ، و هو خطأ و الصواب ديمومة كما في امهات اللغة ( مينوى ) ( 18 ) از دوم و دوام A : از دوام R ( 19 ) همچو A : همچون R ( 20 ) ديمومت : ديموميت AR ( 21 ) بمرتبت A : بمرتبه R