جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٨٠

. XV ( اندر بعض خواصّ جمادات و حيوانات و أمكنه )

گوييم « 1 » كاين سخن نيكو و تأويل پذيريست « 2 » ، و هر سخنى كه آن بميان عامّ معروف است ، بگفتهء « 3 » حكما مثلى ( است ) كه وى اندر عالم ميان عامّ افتاده باشد ، كه بر سبيل رمز « 4 » گفته باشند مر طلّاب حكمت را ، چنان كه حديث سيمرغ معروف است كه عامّه گويند « او ز پس كوه قاف است ، و چو قيامت نزديك آيد بيرون آيد » ، و چنانك « 5 » گويند « آفتاب چو فرو شود به زير عرش « 6 » خداى شود » ، و نزديك حكما عرش خداى فلك البروج ( است ) كآفتاب زير اوست ، ( و ) چنانك گويند « 7 » پريان نيكو نيكورويان‌اند وز مردمان [

b

58 ] پنهانند ، و آن دانا آنند « 8 » كه صورت علم ايشان نيكوست و جهّال مر آن صورت را - كه مر ايشان راست - نتوانند ديدن .

( 179 ) و جواب اهل تأييد مر اين دو سؤال را آنست كه گفتند : از جواهر فسردهء ناگدازنده نخست ياقوت سرخ آنگاه زبرجد شريفتر از ديگر جواهر ( است ) ، همچنانك از جواهر گدازنده زر « 9 » شريفتر است آنگاه سيم ، وز ستوران دو ستور شريفتر است نخست اشتر آنگاه اسپ « 10 » ، و از نباتها دو نبات شريفتر است نخست خرما آنگاه انگور ، و از جايها دو جاى شريفتر است نخست مكّه آنگه مدينه ، و از ستارگان دو ستاره عظيم‌تر است نخست آفتاب و آنگه مهتاب .

( 180 ) و گفتند : هر يكى ازين دوگانه « 11 » مثل است بر دو مرد « 12 » كز مردمان

( 1 ) گوييم : كريم A ( 2 ) تأويل پذيريست : تأويل بويست A ( 3 ) بگفتهء : كفتهء A ( 4 ) رمز : زمرد ( ! ) A ( 5 ) چنانك گويند : چنانك كويد A ( 6 ) عرش . . . البروج : عرش خداء ملك البروج A ( 7 ) گويند : كويد A ( 8 ) دانا آنند : دانا مانند A ( 9 ) زر : ز A ( 10 ) اسپ : است A ( 11 ) دوگانه : + كى ان A ( 12 ) دو مرد : دو مردم A