جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٧٣

. XV ( اندر بعض خواصّ جمادات و حيوانات و أمكنه )

مقناطيس را كه آهن را همىكشد ، بيرون از ديگر جوابهاست « 1 » كه گفتند :

سنگ قبلهء اهل دين اسلام است ، آنك نام او مقام است ، چنانك گفت :

قوله « وَ اتَّخِذُوا مِنْ مَقامِ إِبْراهِيمَ مُصَلًّى . » « 2 » همىگويد كه از جاى ايستادن ابراهيم نمازگاه [

b

56 ] و قبله « 3 » گيرند ، و جاى ايستادن ابراهيم - عليه السّلام « 4 » - نبوّت بودى . فرزند او محمّد المصطفى - صلّى اللّه عليه ( و آله ) و سلّم - بر آن جاى استاد كه جدّش استاده بود ، و بر اثر او رفت اندرين ( راه ) ، چنانك خداى گفت : قوله « ثُمَّ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ أَنِ اتَّبِعْ مِلَّةَ إِبْراهِيمَ حَنِيفاً وَ ما كانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ . » « 5 » پس تأويل اين آيت كه گفت مقام ابراهيم را قبله گيرند ، آن بود كز پس رسول روند و طاعت مر او را دارند ، و او - عليه السّلام « 6 » - مر خلق را بدان سنگ اشارت كرد تا بدانند كه آن سنگ بر او - عليه السّلام - مثل است ، و نيز « 7 » ستودگان ديگر خداى تعالى متابعان اويند ، نه آنها كه روى سوى او كنند ، چنانك گفت : قوله « الَّذِينَ يَتَّبِعُونَ الرَّسُولَ ( النَّبِيَّ ) الْأُمِّيَّ . » « 8 »

( 174 ) و آهن قويتر گوهريست ، و آلت حرب ازوست ، و منافع مردم اندرو بسيارست ، چنانك خداى تعالى همىگويد : قوله « وَ أَنْزَلْنَا الْحَدِيدَ فِيهِ بَأْسٌ شَدِيدٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ . » « 9 » و بأس جنگ و سختى باشد . و بأس و سختى كآن را خداى تعالى همى اندر آهن « 10 » گويد ، از امير المؤمنين عليّ بن ابى

( 1 ) جوابها : جواهر A ( 2 ) سورهء دوم ( البقرة ) آيهء 119 ( 3 ) ايستادن . . . و قبله : ايستادن و ابراهيم نماز كاه قبله A ( 4 ) عليه السلام : عليهم السلم A ( 5 ) سورهء 16 ( النحل ) آيهء 124 ( 6 ) عليه السلام : عليهم السلام A ( 7 ) و نيز . . . خداى تعالى : و ستودگان نيز ديگر خداى تعالى A ( 8 ) سورهء 7 ( الاعراف ) آيهء 156 ( 9 ) سورهء 57 ( الحديد ) آيهء 25 ( 10 ) اندر آهن : ايدر امن A