جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٦٥

. XIV ( اندر سعد و نحس و اندر امروز و دى و فردا )

بيامد از پيغامبران ، و بر خلق واجب شد بدان « 1 » ديگر پيغامبر گرويدن . و اگر خلق مرين تأويل ( را ) جستندى ، هر گروهى بپيغامبرى « 2 » بيستادندى چنين كه ايستاده‌اند ، كه ترسايان بر پنج روز ايستاده‌اند ، و جهودان بر چهار روز ، و مغان بز سه روز ، با آنك اندر همهء كتابهاء خداى كه بر پيغامبران آمده است هم اين سخن مذكور است ، چنانك خداى تعالى همىگويد كه آنچ اندر قرآن است اندر كتابهاست ، بدين آيت : قوله « إِنَّ هذا لَفِي الصُّحُفِ الْأُولى ، صُحُفِ إِبْراهِيمَ وَ مُوسى . » « 3 »

( 165 ) و تأويل استوا بر عرش راست شدن فرمان خدايست بر قائم قيامت كو عرش خدايست ، كه چو سپس از گذشتن اين شش روز او ظاهر شود ، آنگاه فرمان خداى بر خلق لازم شود بقهر ، چنانك گفت : قوله « لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ لِلَّهِ الْواحِدِ الْقَهَّارِ . » « 4 »

( 166 ) پس ظاهر كرديم كه مقصود اين مرد ازين بيتها چيست ، و معنى « دى » دور « 5 » گذشتست ، و معنى « امروز » اين دور حاضرست ، و معنى « فردا » دور آينده است . و آن فردا كه عقلا را اندرو همه سعادت باشد روز قيام حقّ باشد ، و ظلمات جهل بنور علم او از خلق زايل شود ، چنانك خداى گفت : قوله « وَ أَشْرَقَتِ الْأَرْضُ بِنُورِ رَبِّها . » « 6 » اندرين قول چنين پيداست كه كنون زمين تاريكست ، و چو قيامت بيايد زمين روشن شود . و چو امروز خود زمين تا بقيامت روشنست ، اين حال دليلست [

a

54 ] بر آنك آن زمين

( 1 ) بدان : ندان A ( 2 ) بپيغامبرى : پيغامبرى A ( 3 ) سورهء 87 ( الاعلى ) آيهء 18 - 19 ( 4 ) سورهء 40 ( المؤمن ) آيهء 16 ( 5 ) دور : روز A ( در هر دو موضع ) ( 6 ) سورهء 39 ( الزمر ) آيهء 69