جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٥٩

. XIV ( اندر سعد و نحس و اندر امروز و دى و فردا )

چنان گفت : قوله « فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَ يُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقى . » « 1 »

( 158 ) و اگر كسى ( را ) چنان ظنّ بود كه مر [

b

51 ] رسول را - عليه السّلام - و مخلصان او را بروزگار ايشان همه سعادت بود وز منافقان و كافران رنجه نبودند ، ظنّ او خطا بود ، بل رسول - عليه السّلام - بروزگار خويش رنجه و تنگ‌دل و بضرورت بود ، چنانك خداى تعالى همىگويد مر او را بر سبيل تعزيت « 2 » بدين آيت : « 3 » قوله : « وَ لَقَدْ نَعْلَمُ « 4 » أَنَّكَ يَضِيقُ صَدْرُكَ بِما يَقُولُونَ فَسَبِّحْ بِحَمْدِ رَبِّكَ وَ كُنْ مِنَ السَّاجِدِينَ ، وَ اعْبُدْ رَبَّكَ حَتَّى يَأْتِيَكَ الْيَقِينُ . » « 5 » « 6 » همىگويد « ما همىدانيم كه « 7 » دل تو تنگ شود بدانچ همىگويند « 8 » ؛ تو مر خداى را سپاس دار باش و تسبيح كن وز نماز كنان باش ، و بپرست خداى را تا عمرت سپرى شود . »

( 159 ) و چو معلوم كرديم كه اين سؤال به ظاهر قول درست نيست ، و نه سعادت و نه شقاوت بر جملگى خلق نيفتد اندر دنيا و نه اندر دين « 9 » ، اكنون « 10 » گوييم : اين سؤال بر آن روى درست آيد كه گوييم : سعادت و شقاوت اندر عالم صغير واجبست كه اوفتد بزمانى و زمانى مر عقلا را كه ايشان اندر عالم صغير بدان منزلت‌اند كه مردم اندر عالم كبير بر آن است ، اعنى عاقل از مردم عامّ هم بدان منزلت است كه مردم از ستور .

( 160 ) و آن نكته كه اين مرد اندر سيّم بيت ازين بيتها گفتست كه ما اندر شرح آنيم - باز فردا چون دى بود ، چنين خبرست از انبيا و حكما

( 1 ) سورهء 2 ( البقرة ) آيهء 257 ( 2 ) تعزيت : تعريت A ( 3 ) آيت : آيد A ( 4 ) نعلم : يعلم A ( 5 ) سورهء 15 ( الحجر ) آيهء 97 - 99 ( 6 ) فسبح : و سبح A ( 7 ) كه : كر A ( 8 ) گويند : گويد A ( 9 ) اندر دين : اندرين A ( 10 ) اكنون : و اكنون A