جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٤٥

. XII ( اندر شرح « يكى » )

. XII ( اندر شرح « يكى » )

.

XII

( اندر شرح « يكى » )

بيت 16 - 18

يكى كدام كه بسيارى اندرو موجود ؟ * يكى بمحض چرا گفت خالق جبّار ؟

يكى كه نه تضعيفش روا و نه تنصيف * فزون نگيرد و نقصانيى ز روى شمار

باضطراب و بتقريب يك نه بر تحقيق ، * چگونه بايد دانستن اين چنين گفتار ؟

( 146 ) از قدماء حكماء فلاسفهء سابق ( در ) علم حساب فيثاغورس « 1 » حكيم بودست ، خداوند اريثماطيقى « 2 » اوست . و قول اين حكيم فيلسوف آنست كه گويد « عالم حسّى متصوّر است ، و نظم « 3 » عالم بر ترتيب حسابست . و ابتداء عالم از يكى است ، و آن يكى صانع عالم است ، كه عالم متكثّر از يكى او پديد آمده است . » و گفت « چنانك يكى از عددها بذات خويش بىنيازست - يعنى اگر هيچ عدد نباشد يكى باشد - عددها « 4 » همه بيكى محتاج است اندر وجود خويش ؛ و اگر يكى نباشد « 5 » هيچ عدد نباشد ، و بهر عددى كه يكى را « 6 » از ( و ) بيرون كنند ، آن عدد نيست شود « 7 » . و خداى نيز - كه او يكى است - از هرچ آفريده است بىنياز است . و اگر عالم متكثّر نباشد او باشد ، و لكن اگر او نباشد عالم نباشد ، چنانك اگر يكى نباشد كثرت نباشد . »

( 1 ) فيثاغورس : نيثاغورس A ( 2 ) اريثماطيقى : اريثما طبيعى A ( 3 ) نظم : نضد A ( 4 ) عددها : و عددها A ( 5 ) اگر يكى نباشد : Cf . Platon , Parmenide 661 c ( 6 ) يكى را : يكى ما را A ( 7 ) آن عدد نيست شود : Cf . Parmenide 561 e