جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٤٣

IX ( اندر فرشته و پرى و ديو )

هر كه ازين عالم بر طاعت بيرون شود ، « 1 » فرشته شود بحدّ فعل ؛ و هر كه از طاعت بازگردد ، ديو شود [

b

45 ] بحدّ قوّت ؛ و اگر « 2 » آن ديو ازين عالم بيرون شود ، ديو باشد بحدّ فعل . و آنها كه آشكارااند « 3 » ، پريان‌اند بحدّ قوّت « 4 » ، و تا پرى نشوند ( بحدّ فعل ) ، بحدّ قوّت فرشته نباشند « 5 » ، و هر كه بحدّ قوّت فرشته « 6 » نشود ، بفعل فرشته نشود . پس هر كه ازين گروه - كه آشكارااند - پرى شود ، پنهان « 7 » شود از « 8 » آن ديگران ، تا چو پرى شود ، فرشته شود . و اين كه گفتيم مثل است بر اهل ظاهر و باطن ، كه هر كه « 9 » از ظاهر به باطن آيد ، چنان باشد « 10 » كه مردم پرى شود و نيكو صورت شود .

و زين « 11 » هر دو امّت ديوان‌اند به نزديك « 12 » پيغمبر « 13 » - عليه السّلام - اعنى آنها كه از حدّ پنهانى بازگردند « 14 » ، ديوان جنّ چنين‌اند ، ( و آنها ) كه از آشكارگى بازگردند تا « 15 » اندر حدّ پنهانگى بيايند « 16 » ، شياطين انسى ( چنين ) اند ، چنانك خداى تعالى گفت : قوله « وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ » « 17 » ( 145 ) و گوييم كه « 18 » نفس ناطقه اندر هر مردمى « 19 » فرشتهء بقوّت است ، و فرشتهء بقوّت پريست « 20 » چنانك گفتيم . و نفس شهوانى و نفس غضبى « 21 » اندر « 22 » هر كسى « 23 »

( 1 ) شود : شوند A ( در هر دو موضع ) ( 2 ) و اگر : + بر A ( 3 ) هر كه ازين عالم . . . پريان‌اند به حد قوت ( به حد فعل قوت A ) A : - R ( 4 ) آشكارا : آشكاره A ( 5 ) نباشند A : نباشد R ( 6 ) فرشته R ( در موضع اول ) : پرى A ( 7 ) پنهان R : و پنهان A ( 8 ) شود از A : بود از R ( 9 ) هر كه R : - A ( 10 ) باشد A : آيد R ( 11 ) و زين A : و بعد ازين R ( 12 ) به نزديك A : نزديك R ( 13 ) پيغمبر R : - A ( 14 ) از حد پنهانى بازگردند A : از جسد پنهان بازگردد R ( 15 ) ديوان جن . . . بازگردند تا ( يا A ) A : - R ( 16 ) اندر حد پنهانگى بيايند ( نيايند A ) شياطين انسى چنين‌اند A : اندر جسد پنهانى نباشد R ( 17 ) سورهء 6 ( الانعام ) آيهء 112 ( 18 ) كه A : - R ( 19 ) هر مردمى R : مردم A ( 20 ) و فرشته به قوت پريست A : - R ( 21 ) و نفس غضبى A : و غضبى R ( 22 ) اندر R : اند A ( 23 ) هر كس ( كسى A ) دو ديو A : هر يكى ديوى R