جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٤٢

IX ( اندر فرشته و پرى و ديو )

گرد آورد « 1 » مر « 2 » پرى را با مردم ، و همى دليل شود اين لفظ بر آنك پرى از مردمست ، چو همىگويد « اى مردمان ! من پيغامبر خدايم سوى شما هر دو » يعنى مردم و پرى ، قوله « قُلْ يا أَيُّهَا النَّاسُ ! إِنِّي رَسُولُ اللَّهِ إِلَيْكُمْ جَمِيعاً . » « 3 » و نيز اندر سورهء الرّحمن بر سبيل عتاب سى و يك جاى همىگويد « اى مردمان و پريان ! بكدام نعمتهاء خداىتان « 4 » همى مر پيغامبر را دروغ زن كنيد ؟ » قوله « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » « 5 » . پس بدين آيتها درست شد كه رسول هم سوى مردم و هم سوى پريان رسول بود .

( 144 ) و واجب است دانستن كه مردم به دو فرقت‌اند « 6 » اندر عالم دين :

يك فرقت پريان ، ديگر آدمى « 7 » . و پريان ( دو فرقت ) اند ، كه هر كه از ايشان بر طاعت بماند ، فرشته بيرون شود ازين عالم ؛ و هر كه از طاعت بازگردد ، ديو بيرون شود ازين عالم . و معروفست ميان عامّه كه پرى نيكو روى است ، و ديو زشت روى است « 8 » . و چو زشتى ديو به معصيت است ، واجبست كه نيكوئى پرى بطاعت است . و اين نيكوئى و زشتى به اعتقاد « 9 » است ، كه آن صورت نفسانى است نه جسمانى . و پريان از مردمان « 10 » پنهان‌اند سوى عامّه ، و نام پرى بتازى « جنّ » است « 11 » ، و جنّ پوشيده باشد . پس پديد آمد كز امّت « 12 » رسول گروهى پنهان‌اند ، و گروهى آشكارااند « 13 » ، و آنها « 14 » كه پنهان‌اند فرشتگان‌اند بحدّ قوّت :

( 1 ) گرد آورد R : گراند A ( 2 ) مر A : - R ( 3 ) سورهء 7 ( الاعراف ) آيهء 157 ( 4 ) تان R : ؟ ؟ ؟ اى ( ؟ ) A ( 5 ) سورهء 55 ( الرحمن ) آيهء 12 و جز آن ( 6 ) به دو فرقت‌اند A : بر دو فرقتست R ( 7 ) يك فرقت پريان ديگر آدمى A : يك فرقت پريانند و يك فرقت مردمان R ( 8 ) زشت روى است A : زشتست R ( 9 ) به اعتقاد A : اعتقاد R ( 10 ) مردمان R : مردم A ( 11 ) جن است A : مر جن است R ( 12 ) كز امت A : كه امت R ( 13 ) آشكارااند R : آشكارا A ( 14 ) و آنها R : و آنان A