جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٣٦

IX ( اندر فرشته و پرى و ديو )

بشاخها و برگهاء بسيار . اين معنى « ما و كيف » است ، « 1 » كه اندرين بيتها از آن پرسيده است .

( 138 ) و جواب عقلى فلسفى « 2 » هر كسى را كز « 3 » فرشته پرسد كه « چيست ؟ » آنست كه گفتند « 4 » كه اين اجرام كواكب « 5 » آسمان فرشتگان‌اند و زندگان و سخن‌گويانند ، و بفرمان خداى اندر عالم كاركنان‌اند . و ثابت بن قرّة الحرّانىّ - كه مر كتب فلسفه را « 6 » ترجمه او كردست از زبان و خطّ يونانى به زبان و خطّ تازى - بر آنك افلاك و كواكب « 7 » احيا و نطقااند « 8 » برهان كردست و گفتست كه « 9 » « مردم را حيات و سخن بر آنست كه « 10 » جسد او شريفتر جسديست ، و اندر شريفتر جسدى - كآن جسد [

b

43 ] مردم است - شريفتر نفسى « 11 » فرود آمدست ، و آن نفس زنده و سخن‌گويست . » و اين مقدّمه صادقه است . آنگاه گفته است « و افلاك و انجم را اجساد ايشان بغايت شرف و لطافتست ، و بنهايت پاكيزگى است . » و اين مقدمه‌ئى ديگر است صادقه . نتيجهء اين « 12 » دو مقدّمه آن آيد كه « 13 » مر افلاك و انجم را نفسى باشد بغايت شرف . و چو نفسى كه بغايت « 14 » شرفست نفس ناطقه است ، مر اين افلاك و انجم را نفس ناطقه است « 15 » « 16 » ، و ايشان زندگان و سخن‌گويانند . اين برهانيست « 17 » كه اين فيلسوف كرده است بر آنك فرشتگان افلاك و كواكب‌اند و سخن‌گوىاند .

( 1 ) و كيف است A : و كيفيت R ( 2 ) فلسفى A : قدمى R ( 3 ) كز A : - R ( 4 ) گفتند كه A : گفتند R ( 5 ) كواكب R : - A ( 6 ) فلسفه را A : فل را R ( 7 ) بر آنك . . . و كواكب A : بر افلاك و كواكب R ( 8 ) و نطقا R : و نطق A ( 9 ) كه : كه اگر A اگر R ( 10 ) بر آنست A : بدانست R ( 11 ) نفسى : نفس R ( 12 ) نتيجهء اين A : نتيجه ازين R ( 13 ) آن آيد كه A : اندك R ( 14 ) كه بغايت : كفايت A ( 15 ) مر افلاك و انجم را . . . نفس ناطقه است A : - R ( 16 ) مر اين افلاك . . . است R : - A ( 17 ) اين برهانيست A : و اين برهانيست R