جامع الحكمتين ( فارسى ) — الصفحة ١٢٢

. X ( اندر طبيعت كلّى )

كلّى را تمام او پذيرد ، و بر خلق بجملگى او سالار شود ؛ و آن آخر سالارى باشد مر اين سالاران را « 1 » ، و دور به دو به آخر آيد . و مر او را گروهى بنامى همىگويند : گروهى « مسيح » گويندش كه بازآمد ، و گروهى « مهدى » گويندش ، و گروهى « قائم » گويندش ، چنانك خداء تعالى گفت اندرو : قوله « عَمَّ يَتَساءَلُونَ عَنِ النَّبَإِ الْعَظِيمِ الَّذِي هُمْ فِيهِ مُخْتَلِفُونَ » « 2 » . وزين سؤال گذشتيم . [

b

38 ]

. X ( اندر طبيعت كلّى )

.

X

( اندر طبيعت كلّى )

بيت 12 - 13

اگر طبيعت كلّى بأوّليّت حال * مرا بگوئى ، دانم كه هستى از ابرار

مثالش و صفتش هر دو بازگوى مرا * كه دوستتر سوى من صد ره اين ز موسيقار .

( 118 ) اين مرد همىپرسد كه طبيعت كلّى چيست ؟ و اين سخن بىتفصيل ضايع است « 3 » . و نخست بايد كه شنودهء « 4 » اين نام - اعنى طبيعت كلّى كه « دوستتر بر من صد ره ز موسيقار « 5 » ! » - بداند كه مرين نام را معنى چيست ؟

و خود اين نام را معنى هست يا نه ؟ و چو طبيعتى « 6 » كلّى باشد ناچار طبيعتى « 7 » جزوى باشد نيز ، و تا ندانند معنى اين نام چيست ؟ شرح آن معنى چگونه تواند شنودن ؟ و قدماء حكما را و اهل طبايع را اندرين « 8 » نام و معنى اختلافست .

( 1 ) سالاران را : سالاران راه A ( 2 ) سورهء 78 ( النبأ ) آيهء 1 - 3 ( 3 ) ضايع است : است و ضايع A ( 4 ) شنوده : چنين است A شايد « شنونده » ( 5 ) كه دوستتر . . . ز موسيقار : كاتب اين جمله را در سطر قبل پس از « نخست » نوشته ( ! ) ( 6 ) طبيعتى : طبيعى A ( 7 ) طبيعتى : طبيعت A ( 8 ) اندرين : بتترين A