كشف الحقايق ( فارسى ) — الصفحة ١٥٤
باب در سخن اصحاب نار در بيان وحدت وجود
چون بيقين معلوم شد كه علت اتصال و انفصال وجود است پس اگر به غير وجود خداى وجود ديگر باشد به ضرورت متصل يا منفصل باشد و وجود خداى متصل به چيزى و منفصل از چيزى نيست پس به غير وجود خداى وجودى نباشد .
اى درويش تا اكنون معنى كلمه شهادت را نمىدانستى و در غرور و خيال و سراب و كثرت مىبودى و مىپنداشتى كه مگر ذاتى و صفاتى و وجودى و حياتى دارى و با وجود شرك خود را موحد گمان مىبردى اكنون وقت آنست كه از غرور و خيال بيرون آيى و از شرك و كثرت خلاص يا بى و معنى كلمه شهادت را بدانى كه معنى ( لا إله الا الله ) آنست كه : لا موجود سوى الله .
اى درويش هر آن سالك كه روزى بدين مقام رسد كه بداند كه ذات و صفات و وجود و حيات ندارد و مال و جاه و ملك ندارد و بشناسد كه ذات و صفات و وجود و حيات خداى راست و مال و جاه و ملك به آن ( كذا - شايد : آن ) اوست در آن روز اين خطاب بوى رسد كه : لِمَنِ الْمُلْكُ الْيَوْمَ « 1 » و چون به غير خداى كسى ديگر نباشد كه جواب گويد به‌خودىخود جواب دهد كه : اللَّهُ الْواحِدُ الْقَهَّارُ « 1 » اين بود زبده و خلاصه سخن اهل وحدت در بيان وحدت وجود كه گفته شد .
تا اينجا جمله اهل وحدت را اتفاقست و از اينجا آغاز اختلاف خواهد شد يعنى اهل وحدت از اصحاب نار و اصحاب نور هر يك در بيان وحدت واجب الوجود طريقى دارند پس ما اين هر دو طريق ايشان را در دو باب بيان كنيم :
باب در سخن اصحاب نار در بيان وحدت وجود
باب در سخن اصحاب نار در بيان وحدت وجود
اين قسم را اصحاب نار ازآن‌جهت مىگويند كه هر كه به اين مرتبه رسد جمله نصب « 3 » خيال و غرور و پندار او نيست مىشود و او هم نيست مىگردد و فعل نار اينست كه به هر چيز كه مىرسد اول آن چيز را نيست مىكند و آخر خود هم نيست مىشود .
( 1 ) - مؤمن 16 ( 3 ) - نصب بضمتين جمع « نصيب » بمعنى دام صياد