البلدان ( بخش مربوط به ايران ) ( فارسى ) — الصفحة ١٦٣
گفتار دربارهء خراسان
يارى كنند و ما آنان را يارى كنيم . همانا از خراسان هفتاد هزار شمشير آخته به در آيد كه دلهاى آن شمشيريان چونان تخته‌هاى پولاد باشد . نامهاى آنان به كنيه باشد و نسبتهاشان به روستاها و مويهاشان بلند و چونان يال شيران بيشه‌اى بر دوشهاشان ريخته . اينان طومار سلطنت بنى اميه در هم پيچند و سلطنت را به ما سپارند .
و اين اشعار عصابهء جرجرايى راست :
كاخ در همهء جهان دو تاست : ايوان مداين و غمدان يمن و سلطنت دو - تاست : ساسان و قحطان .
مردم ايرانيانند و كشور بابل است و اسلام در مكه است و جهان خراسان است .
و آن دو جانب خطير كه همواره از آنها بيم رفته است بخارا و بلخ شاه و اران « 1 » است .
همانا مردمان را دسته دسته بررسى كرده است و مرتبه داده است بدين گونه آنان مرزبانند و بطريق و دهقان .
خراسان را هوايى خوب است و آبى گوارا و خاكى سالم و ميوه‌هايى خوش طعم . مردم خراسان آفرينشى استوار دارند و اندامى كامل و قامتى بلند و چهره‌اى زيبا ، و ايشان راست مركب‌هايى چست و چالاك چون انواع استر و اسبان تاتارى و شتر و الاغ و خود ساز و برگ جنگى و زره و پوشاك خوب دارند . و در استوار كارى صنعتها چنانند كه گويى خراسان بهره‌اى است از چين . و خراسانيان خود ، خداوندان تجارت و حكمت و فقه و دانشند . همسايگان ( هم‌مرزان ) خراسانيان تركانند ، كه از هر دشمنى سرسخت‌ترند و كوههاشان بلندتر است و شكيباييشان بر سختى بيشتر است و خوشگذرانيشان كمتر . بدين گونه خراسانيان در برابر ترك ، براى دنياى اسلام ، خود سپراند . و گاه و بيگاه در تركان افتند و سخت و بسيار از
( 1 ) - نسخه : بلخ الشاهداران .