گوهر مراد ( فارسى ) — الصفحة ٦٠٦

فصل سوّم از باب چهارم از مقالهء سوّم در ذكر چند مسأله كه موقوف است بر آن مسائل بحث از حقيقت معاد

فصل سوّم از باب چهارم از مقالهء سوّم در ذكر چند مسأله كه موقوف است بر آن مسائل بحث از حقيقت معاد

فصل سوّم از باب چهارم از مقالهء سوّم در ذكر چند مسأله كه موقوف است بر آن مسائل بحث از حقيقت معاد

مسأله اولى : در اعاده معدوم ، علما را خلاف است در جواز اعاده معدوم بعينه . اكثر متكلّمين بر جوازند و جمهور حكما و كثيرى از متكلّمين بر امتناع .

مستند مجوزين دو وجه است :

يكى : عدم دليل بر امتناع بنابر آنكه دلايل مانعين را مزيّف دانند و هر چه دليل بر امتناعش نبود جايز باشد ، على ما قاله الحكماء : « كلّ ما قرع سمعك من الغرائب ، فذره في بقعة الإمكان ما لم يذدك عنه قائم البرهان « 1 » .

دوّم : مماثلت مبدأ و معاد ، بنابر آنكه سخن در اعاده معدوم است بعينه ؛ پس جواز مبدأ مستلزم جواز معاد باشد ، لاستحالة كون الشّيء ممكنا في وقت ، ممتنعا في وقت آخر « 2 » .

و جوابش آن است كه چون سخن در اعاده معدوم است بعينه ، پس مبدأ و معاد متّحد باشند نه متماثل ، و چون متّحد باشند ، تخلّل عدم ممتنع باشد بالبديهة ، چنان كه بيايد .

( 1 ) شرح المقاصد : 5 / 83 . ( 2 ) همان مأخذ : 5 / 83 .